September is officieel van start gegaan! Vele beleggers keerden in de afgelopen dagen terug uit vakantie en zitten opnieuw dagelijks voor hun tradingschermen.
Voor u opnieuw met volle overgave in de aandelen wil duiken, doet u er goed aan om deze activaklasse te mijden in september! Tenminste, dat blijkt uit een onderzoek van Barclays Capital, die concludeerde dat september over het algemeen een horrormaand is voor de aandelenbeurzen. Dit in tegenstelling tot grondstoffen, die een positief rendement in september kunnen voorleggen. Ook obligaties doen het verre van slecht, terwijl u op vlak van valuta’s vooral euro’s moet inkopen.
Nu horen we u al denken: “Ja ja, het zal wel, de beurzen in de VS sloten bijna 3% hoger af!” Ook dit is geen abnormale handelsdag voor de eerste september.
Blogger en momentumspecialist MarketSci onderzocht de gemiddelde dagelijkse richting (bias) van alle handelsdagen in september. Hieruit blijkt dat 1 september over het algemeen een (zeer) positief rendement optekent, waarna het voor de rest van de maand bergaf gaat, met een maandverlies als eindresultaat.
Conclusie: Mijd aandelen en koop Grondstoffen in september!
Particuliere beleggers trekken in de VS nu al 13 weken geld uit de aandelenmarkten. De “outflows” beginnen stilaan flinke proporties aan te nemen. De teller zit ondertussen al boven de $40 miljard. Het geld vloeit voornamelijk richting obligaties, hetgeen de sterk dalende rentetarieven voor een stuk verklaart.
Banken beginnen overigens te jammeren over de dalende handelsvolumes. Indien de handel niet snel oppikt, dreigen er ontslagen.
Een herstel zonder volume, dat is natuurlijk geen herstel. Dat is een berenmarkt rally volgens het boekje.
Nu beleggers massaal hun centen wegtrekken, blijven er enkel nog de high-frequency-traders en algo’s over om de markt te ondersteunen. Totdat er weer ééns een trader met zijn elleboog op de verkeerde knop blijft leunen en het voor iedereen duidelijk is dat er geen kopers zijn om te koersen op deze niveau’s te houden.
John Mauldin is de Britse financieel expert met een nieuwsbrief met meer dan anderhalf miljoen lezers. Een paar dagen terug pende hij een artikel met als titel “Staatsschuld-schokker: België 2012″. Daarin doet hij een aantal straffe uitspraken.
Over de Belgische staatsschuld schrijft Mauldin:
“Samen met verschillende Midderane landen had België veel voordeel bij het lidmaatschap van de eurozone (het was het eerste land dat het deed) omdat de impliciete Duitse garantie toeliet dat het land kon lenen aan veel lagere rentevoeten. Voordat het bij de Eurozone kwam, kostten de betaling van de rente in 1992 maar liefst 10,3% van het BBP. In 2009, zelfs na het ineenklappen en het redden van haar banken, met name de grote twee Fortis en Dexia, waren de rentevoeten nog steeds slechts 3,6%”
(noot: Het is volgens mij geen toeval dat de grootste goudvoorraden in België verkocht werden aan de vooravond van de toetreding tot de EMU – tegen € 8637 /kg -, het is goed mogelijk dat dat politieke pasmunt was om toe te treden.)
Mauldin schrijft verder:
“Er is een toenemend risico dat België sneller dan verwacht uit elkaar valt, wat zal uitdraaien op een overheidsfaillissement.”
en
“… er is [in Vlaanderen en Wallonië] geen overeenkomst over hoe de regio’s verder moeten, noch wie verantwoordelijk is voor de schulden, wat maakt dat alles verder uitgesteld wordt.”
Willem Middelkoop had als kritiek op de permanente portefeuille dat het enkel terugkijkt en niet vooruitkijkt en stelde zoals een goede goeroe het betaamt: ‘This time is different!’. Maar is het deze keer echt anders? Of is het nog steeds zoals Harry Browne zei: “Anything can happen. Nothing has to happen”?
Hier de videoreactie van Willem Middelkoop op mijn lezing over de permanente portefeuille en mijn kritiek op banken:
Ik ben akkoord met Willem dat tijdens de crisis van Japan goud is gedaald omdat de wereld er in de jaren 90 anders voorstond dan Japan. Enkel in Japan was er in de jaren 90 een enorme crisis waarbij banken omvielen. Japan was te klein om een positieve invloed te hebben op goud. Vandaag de dag is de crisis in heel het Westen en liggen banken om te vallen in heel het Westen. Bovendien is de dollar betrokken en dat is een wereldmunt. Dus deze keer is de crisis veel groter en de invloed op goud dus ook. Het is dan ook zeer onwaarschijnlijk dat we een Japan scenario gaan krijgen waarbij aandelen én goud totaal instorten. Veel waarschijnlijker is dat aandelen én staatsobligaties totaal zullen instorten en goud de redder wordt.
Toch, de permanente portefeuille neemt geen risico en dekt zich in tegen elk scenario. En ook een marktvoorspeller dient volgens mij te erkennen dat, hoe klein de kans ook, een Japan scenario ook mogelijk is. Immers de crisis is vooral in het Westen. Maar het Westen is eigenlijk zeer klein aan het worden ten opzichte van de wereld. Het gaat over ongeveer 1 miljard mensen. Maar China, India, Arabië, Oost-Europa, Afrika, Zuid-Amerika, die hebben nauwelijks een krediet crisis. Daar vallen nauwelijks banken. Met andere woorden 5 miljard mensen leven wel degelijk in een andere wereld. Een wereld waar de economie wél groeit. Een wereld waar het respect voor het kapitalisme en de vrije markt wél toeneemt.
Het is mogelijk dat enkel het Westen in de crisis blijft zitten maar al de rest het komende decennia een sterke welvaart periode doorgaat. Het is mogelijk dat hun fiat munt ten opzichte van de dollar en de euro stijgt. Dat de overheden daar in plaats van ook geld bij te printen beslissen het niet te doen en hun munten hierdoor serieus opwaarderen ten opzichte van de onze. In dat scenario zullen zij veel minder behoefte hebben te vluchten naar goud. Integendeel, net zoals in het Westen gebeurd is sinds de jaren 50 kan het omgekeerde er gebeuren. Het belang van goud kan er afnemen.
Dit zou ons in een werkelijk Japan scenario storten waar onze aandelen het slecht doen, onze cash 0% blijft opbrengen door al het geprint maar ook goud daalt en, hoe absurd ook, enkel staatsobligaties lange termijn stijgen door het wegzakken van de intrestvoet van 4% vandaag naar 1%, zoals in Japan gebeurd is! Dat zou zeer pijnlijk zijn voor ons. Ik geef dat scenario slechts één kans op 10, maar de kans bestaat.
Willem Middelkoop geeft in een latere lezing ook zijn ideale portefeuille dat hij adviseert:
25% aandelen
25% vastgoed
25% fysiek goud
25% cash
Hij heeft kennelijk de permanente portefeuille genomen, obligaties eruit gesmeten en vervangen met vastgoed. Dit echter zou een dramatisch resultaat gegeven hebben in Japan jaren 90:
Enkel obligaties doen het goed. Die smijt hij eruit en vervangt hij met vastgoed dat ook een drama was in de jaren 90 in Japan:
In de jaren 90 daalt vastgoed in Japan van 220 naar 110. -50% op 10 jaar tijd! Dus de obligaties die 7% per jaar of 98% op 10 jaar opbrachten vervangt hij met een activa die niet 100% is gestegen maar ook -50% is gedaald. Indien we een Japan scenario krijgen zullen al diegenen die zijn advies volgen niet zoals de permanente portefeuille 0,5% per jaar hebben maar een verlies van -3% per jaar hebben. Zullen hun koopkracht niet zien slinken met slechts -5% op 10 jaar maar met -35% op 10 jaar.
Indien je Middelkoop zijn ideale portefeuille volgt kan je dus best ook een weesgegroetje erbij doen dat Japan niet bij ons gebeurt of je zal klaar zijn!
Zijn ideale portefeuille is dus geen permanente portefeuille die je in elk scenario zal beschermen maar een speculatieve portefeuille die je in een bepaald scenario rijk zal maken en in een ander scenario arm zal maken.
Middelkoop claimt ook niet dat zijn portefeuille je koopkracht zal bewaren in elk scenario. Hij erkent dat hij marktvoorspeller is en weigert activa te kopen waar hij niet in gelooft. Ook Marc Faber had als reactie op de permanente portefeuille: “I like it but would get rid of the bonds”. Het concept van de permanente portefeuille, u beschermen tegen elk klimaat, dringt dus moeilijk door bij vele grote namen.
De permanente portefeuille afdoen als ‘This time is different’ is niet sterk. Wat ik zou willen zien is: In welk scenario zou de permanente portefeuille er dan niet in slagen uw koopkracht te beschermen? Zolang ik dit scenario niet heb ontdekt geloof ik dat de permanente portefeuille een schitterende oplossing is voor zij die niet wensen te speculeren en geloven dat “Anything can happen. Nothing has to happen”. Want laten we toegeven, dat is de realiteit.
Wel ben ik akkoord met investeerders, speculanten en marktvoorspellers dat bepaalde activa overgewaardeerd zijn en andere ondergewaardeerd. Voor mensen die hier geld aan willen verdienen is het de job van de goeroe om hem te tonen wat is overgewaardeerd en wat ondergewaardeerd.
Ik vind dat Willem met zijn ideale portefeuille echter hierin faalt. Obligaties vervangen met vastgoed is de ene bubbel vervangen met een andere. Het is waarschijnlijk typisch aan de babyboomer generatie dat ze moeilijk afscheid kunnen nemen van hun vastgoed maar Willem zou toch beter moeten weten. Vastgoed is zeer hoog gewaardeerd en zal waarschijnlijk serieus corrigeren. Zelfs indien er een hyperinflatie zou komen zoals hij lijkt te verwachten zal vastgoed enorm dalen in koopkracht waarde. Vraag maar aan Zimbabwe vastgoed speculanten!
Indien hij die obligaties van de permanente portefeuille echt niet ziet zitten, wat begrijpelijk is indien je enkel activa wil kopen met grote kans op stijgen, dan denk ik dat je ze er beter gewoon uitlaat en niet vervangt met vastgoed. Dan heb je 33% aandelen, 33% goud en 33% cash. 9 kansen op 10 geeft dit een aanzienlijk beter resultaat dan vastgoed erbij te betrekken. 33% cash is veel maar indien je gelooft dat obligaties een slechte speculatie zijn dan geloof je dat rentevoeten gaan stijgen. Dat wil zeggen dat cash meer rente zal krijgen indien je voorspelling uitkomt en die 33% cash wel eens zeer lucratief kan worden met Griekse intrestvoeten van 10% terwijl de inflatie zo hoog niet is. Indien er dan een bailout komt is het volledig in orde en krijg je de hoge interest en geen faillissement! Leve de cash!
Dan komen we direct op Willem zijn tweede kritiek op mijn verhaal. Dat grootbanken niet zullen omvallen in België of Nederland. Dat men enkel kleine banken zal laten vallen. Dit klinkt zeer mainstream! Dit is wat elke gefaalde grootbank goeroe voor 2008 lag te verkondigen. Sinds de val van Lehman Brothers durven ze het niet meer zeggen, en terecht! Maar Willem voelt zich geroepen hun rol over te nemen.
Tijdens een kredietcrisis mensen geruststellen dat hun grootbank wel zal blijven bestaan is wel straf. Als ergens de waarheid gezegd mag worden is het daar: dat ook een grootbank plots wel degelijk kan verdwijnen. Dat elkeen er rekening mee dient te houden dat zijn bank plots failliet kan zijn. Dat vind ik het sterkste argument voor goud!
Dat Willem op tv zelf niet ligt te verkondigen ‘pas op: uw grootbank kan ook failliet gaan’, begrijp ik. Hij zou waarschijnlijk niet veel meer uitgenodigd worden. Maar als een andere spreker hiervoor waarschuwt en hij vervolgens gaat zeggen dat het vals alarm is en ze kunnen rekenen op een bailout van de staat en ze rustig mogen blijven zitten bij hun grootbank!?!
Een goud goeroe zou beter moeten weten. De oplossing van deze crisis zijn geen bailouts maar het laten failliet gaan van zij die verlies maken. Het is wenselijk én mogelijk dat hiervoor gekozen wordt. In onze kleine landen hebben we veel te veel grootbanken. Wij kunnen die enorme verliezen niet dragen zonder onze naties te vernielen. Ik hoop maar denk ook dat de kans 1 op 2 is dat de komende jaren wij een echt grootbank faillissement gaan meemaken. 1 wordt gered, de ander niet. Be prepared, just in case!
Voor de rest mijn complimenten voor zijn werk. Willem Middelkoop heeft als één van de weinige de bankencrisis juist voorspeld. Dankzij hem hebben velen al voor 2008 goud gekocht. Ook zeer toegankelijke, aangename en plezante man. Van zijn recente lezing bij fictionaltruth ben ik zeer onder de indruk.
Robin Griffiths van Cazenove Capital had een vrij sombere boodschap voor beleggers: “Neem uw voorbereidingen om uw aandelen in de huidige opwaartse correctie te dumpen”. Hij verwacht de nodige ravage op de beurzen vanaf eind augustus.
Voor goud ziet Robin Griffiths een koopgelegenheid naderen, maar hij wacht nog even tot de huidige neerwaartse correctie zich voltrokken heeft.
Verder is India zijn favoriete groeiland… Go Robin!
Nu horen we u al denken: “Ja ja, het zal wel, de beurzen in de VS sloten bijna 3% hoger af!” Ook dit is geen abnormale handelsdag voor de eerste september.
John Mauldin is de Britse financieel expert met een nieuwsbrief met meer dan anderhalf miljoen lezers. Een paar dagen terug pende hij een artikel met als titel “Staatsschuld-schokker: België 2012″. Daarin doet hij een aantal straffe uitspraken.
