De wereldeconomie is in crisis. Het vertrouwen in de politiek en in de banken is sterk gedaald. Mensen zijn boos op de banken en op een economisch systeem waar slechts een handjevol mensen de exorbitante vruchten van plukt. Toch blijven massale protesten uit. Hoe komt dat? Waar blijft de woede? En waar leidt de onvrede tot verandering? Tegenlicht vraagt het aan socioloog Manuel Castells en filosoof Peter Sloterdijk en maakt kennis met de energieke revolutionairen van de nieuwe Do-It-Yourself cultuur.
Tegenlicht ging op zoek naar de tegenbeweging en vond moderne helden in actie in Barcelona, Tallinn en Jakarta. Wat hen verbindt is dat ze niet wachten op politieke partijen om de wereld te verbeteren. Ze doen het gewoon zelf. Neem Enric Duran. Hij beroofde de Spaanse banken voor een half miljoen euro, gebruikte het geld voor een krant over ‘Leven zonder Kapitalisme’ en werd in Spanje immens populair als de ‘Robin Hood van de banken’. Of Birgit Tolmann. Zij gebruikte de kaalslag van de crisis in Estland om samen het haar vrienden op internet een Geluksbank voor ruilhandel op te richten, met wereldwijde ambities. En Zaim Saidi. Hij heeft in Jakarta een nieuwe, waardevaste munteenheid geïntroduceerd: de gouden dinar, geïnspireerd op islamitische waarden.
Het lijken kleinschalige initiatieven, maar bij elkaar opgeteld zijn ze wel degelijk een kracht van betekenis. Castells: “People are trying to change their lives without going through the mediation of politics (…). It’s a new economic culture, a culture of Do-It-Yourself, Organize-It-Yourself and don’t give up the value of your life for the value of your stocks, because the value of your life you control, the value of your stocks you don’t control and is highly uncertain. So this is the new process of change emerging in societies around the world.”
Philipp Bagus, Duitse professor Oostenrijkse economie aan de Rey Carlos universiteit in Madrid, die in september onze gast was op de Rothbard Zomeruniversiteit, werd recentelijk geïnterviewd door Stephan Molyneux. De podcast ging over hoe de Europese Centrale Bank Griekenland al een tijdlang aan het “redden” is door Griekse staatsobligaties als onderpand voor nieuw uitgeschreven leningen te aanvaarden, over de mogelijke toekomstscenario’s voor Griekenland en Europa, en over het ineenklappen van de euro. Ideaal voer voor uw ipod!
Zeer interessant gesprek. Het werd me duidelijk dat de politieke spanning binnen Europa de komende jaren alleen maar zal toenemen. Het monopolie van de Europese Centrale Bank zorgt er immers voor dat zgn. fiscaal onverantwoordelijke landen (PIGS) op de kap kunnen leven van fiscaal meer verantwoordelijke landen (bv. Duitsland). Aan de andere kant zijn de sterkere landen ook erg kwetsbaar: hun banken hebben gigantische schulden openstaan die ze willen terugbetaald zien van de PIGS landen, en als ze toch zouden toelaten dat de EU aanzienlijk inkrimpt (door de slechte leerlingen letterlijk uit de groep te gooien) zal misschien nog duidelijker worden dat de keizer geen kleren aanheeft, m.a.w. dat de euro in feite helemaal geen sterke, investeringswaardige munt is, maar gewoon bankpapier zoals er zoveel bestaat in de wereld, uitgegeven door een aantal overheden die zelf kreunen onder de schulden opgebouwd door hun decennia-lang uitgevoerde “welvaarts”-programma’s.
Griekenland is de kanarie in de mijn. Het is slechts een kwestie van tijd vooraleer andere landen besmet geraken. De centrale banken proberen deze gigantische ponzi-scheme recht te houden maar zullen daar niet in slagen.
Ik keek gisterenavond met de nodige verbazing naar Nova/ Den Haag Vandaag op de Nederlandse omroep Ned2. Daar zag/hoorde ik ex-minister van Financiën Wouter Bos met de nodige trots uitspraken doen dat Nederland behoort tot de meest kredietwaardige landen van Europa. Op een matige economie en wankele huizenmarkt na, kan ik meneer Bos daar wel in volgen.
Maar wat me verbaasde was dat hij Nederland vermeldde, samen met Duitsland en … Frankrijk?! Eerst en vooral ligt de Franse staatsschuld (80%) een pak hoger dan die van Nederland (60%). Maar wie even terugkijkt naar mijn eerdere blog “Vergeet Griekenland; Spanje is de olifant in de Europese porseleinkast”, zal vaststellen dat de tekorten van Frankrijk tevens schrikbarend hoog zijn met 8,3%! En de Franse economie is, op Duitsland na, de grootste economische macht binnen de Europese Unie.
Ik ben nog wat dieper gaan graven en kwam er tevens achter dat het probleem ‘Griekenland’ wel eens de nodige bijwerkingen kan gaan krijgen voor Frankrijk. Via een document van de BIS (Bank for International Settlements) blijkt dat de Griekse schuld, zo’n 120 miljard euro, hoofdzakelijk verspreid is over Duitse en Franse banken. Maar de hoofdbrok, 73 milard euro (!), staat op de Franse bankbalansen geparkeerd. Barclays Capital analist Huw Worthington noemt het probleem ‘a bit trickier’ voor de Fransen, wat nogal licht uitgedrukt is. Zie hier het Europese systeemrisico…
Maar wat me verbaasde was dat hij Nederland vermeldde, samen met Duitsland en … Frankrijk?! Eerst en vooral ligt de Franse staatsschuld (80%) een pak hoger dan die van Nederland (60%). Maar wie even terugkijkt naar mijn eerdere blog