Het is tegenwoordig een populaire kreet. Vakbonden en politici menen ons sociaal systeem in stand te kunnen houden door “sterkste schouders de zwaarste lasten te laten dragen”. Wie kan daar op tegen zijn?
Zo kwam de SP.A recent nog met een soort van vermogensbelasting en opperde dat een dergelijke belasting voor 80% van de bevolking lagere bijdrages zou betekenen. Briljant. Simpelweg briljant!
Of toch niet?
Het feest maar kan maar bijven duren totdat er niets meer te verdelen valt. Aan het einde van de avond moet er namelijk iemand de rekening oprapen en het wordt een beetje vervelend wanneer het steeds dezelfden zijn. En al helemaal wanneer je je steeds op kap van een ander lazarus zuipt terwijl je hem uren aan een stuk uitmaakt voor alle rotte vis.
Spanje en Portugal zijn de volgende landen die in het vizier van speculanten komen nadat Griekenland “gered” werd. Allez “redding” is veel gezegd want de maatregelen die de Grieken moeten nemen garanderen een diepe recessie. Deze landen dreigen de euro mee te sleuren in hun val.
Volgens Faber is het nu waarschijnlijk niet het beste moment om goud te kopen maar beleggers doen er niettemin goed aan regelmatig wat goud te kopen. Al is het maar omdat heel wat Westerse landen over enkele jaren 30% tot 50% van hun fiscale inkomsten gebruikt zullen worden om de rente op schulden te betalen.
De wereldeconomie is in crisis. Het vertrouwen in de politiek en in de banken is sterk gedaald. Mensen zijn boos op de banken en op een economisch systeem waar slechts een handjevol mensen de exorbitante vruchten van plukt. Toch blijven massale protesten uit. Hoe komt dat? Waar blijft de woede? En waar leidt de onvrede tot verandering? Tegenlicht vraagt het aan socioloog Manuel Castells en filosoof Peter Sloterdijk en maakt kennis met de energieke revolutionairen van de nieuwe Do-It-Yourself cultuur.
Tegenlicht ging op zoek naar de tegenbeweging en vond moderne helden in actie in Barcelona, Tallinn en Jakarta. Wat hen verbindt is dat ze niet wachten op politieke partijen om de wereld te verbeteren. Ze doen het gewoon zelf. Neem Enric Duran. Hij beroofde de Spaanse banken voor een half miljoen euro, gebruikte het geld voor een krant over ‘Leven zonder Kapitalisme’ en werd in Spanje immens populair als de ‘Robin Hood van de banken’. Of Birgit Tolmann. Zij gebruikte de kaalslag van de crisis in Estland om samen het haar vrienden op internet een Geluksbank voor ruilhandel op te richten, met wereldwijde ambities. En Zaim Saidi. Hij heeft in Jakarta een nieuwe, waardevaste munteenheid geïntroduceerd: de gouden dinar, geïnspireerd op islamitische waarden.
Het lijken kleinschalige initiatieven, maar bij elkaar opgeteld zijn ze wel degelijk een kracht van betekenis. Castells: “People are trying to change their lives without going through the mediation of politics (…). It’s a new economic culture, a culture of Do-It-Yourself, Organize-It-Yourself and don’t give up the value of your life for the value of your stocks, because the value of your life you control, the value of your stocks you don’t control and is highly uncertain. So this is the new process of change emerging in societies around the world.”
Ik hoor u al denken: “Bij welke doemdenker hebben ze deze titel weer gehaald?” Wel, de ‘kop’ is letterlijk overgenomen van een parabel over hoe een natie zichzelf in een financiële ravijn rijdt. U raadt wellicht al over welke natie het hier gaat: De Verenigde Staten van Amerika — tot daar het evidente gedeelte van deze blog.
De auteur van het stuk gaat u echter meer verbazen. Het is Charles Munger, de rechterhand van Warren Buffett en ‘rots-in-de-branding’ bij Berkshire Hathaway, het investeringsvehikel van beide heren. Munger staat niet meteen bekend als ‘doemdenker’, maar de parabel voorspelt echter niet veel goeds voor de toekomst van de VS.
In het stuk refereert hij naar ‘Basicland’, een benaming door de Europeanen gegeven aan Amerika bij hun ontdekking in 1700. Basicland was in den beginne een succes als maatschappij: hoge groei, lage werkloosheid, weinig schuld, … Maar gaandeweg de jaren gaat het steeds slechter met Basicland, met name door de casinomentaliteit die het land overneemt. Het ‘gokken’ groeit uit tot het belangrijkste deel van het BBP, en financiële derivaten nemen het voortouw.
Munger rond af met het donkere besluit dat Basicland tot over z’n oren in de schulden steekt, en dat er door de politieke leiders niet meer geluisterd wordt naar (oude) wijze mensen met gezond verstand. Munger voorziet een nieuw management die de boel moet opkuisen, en heeft ook een nieuwe nickname voor de VS: Sorrowland!
De auteur van het stuk gaat u echter meer verbazen. Het is Charles Munger, de rechterhand van Warren Buffett en ‘rots-in-de-branding’ bij