Tulpenmanie was een hausse in de tulpenhandel in Holland en Utrecht die rond 1634 opkwam en waaraan begin februari 1637 een abrupt einde kwam. In de Nederlandse Gouden Eeuw bereikten de prijzen van de nieuw geïntroduceerde tulpenbollen extreme hoogten. In januari 1637 werden tulpenbollen verkocht voor meer dan tien keer het jaarsalaris van een ervaren vakman, en waren ze ongeveer evenveel waard als een Amsterdams grachtenpand. Ook werd er gespeculeerd in opties op tulpen, die op dat moment nog in de grond zaten.

De bedragen die op de Comex omgaan, nemen dezelfde astronomische bedragen aan. De staatsschuld van België bedraagt 353 miljard of 0,35 biljoen euro. De staatsschuld van Italië bedraagt 1,9 biljoen euro, die van gans europa ongeveer 9 biljoen. In de Comex is er een stijging waargenomen in de laatste zes maanden van 100.000 biljoen op een totaal van nu 700.000 biljoen euro.

In 1623 kostte één enkele tulpenbol van een populaire soort 1.000 gulden, terwijl het gemiddelde jaarinkomen op 150 gulden lag. Tijdens de jaren 30 van de 17e eeuw liepen de prijzen zo hoog op dat sommige mensen bereid waren evenveel te betalen voor een zak tulpenbollen als voor een rijtje Amsterdamse grachtenpanden.

Veel burgers zagen speculatie als een vorm van gokken, en daarmee als een ernstige zonde. Er verscheen een stroom van pamfletten waarin op vaak harde of sarcastische toon werd gewaarschuwd tegen deze handelspraktijken. Deze protesten komen vandaag de dag ook terug. Eerst was er de Arabische lente, er is Occupy Wall Street, in Rusland komen de mensen op straat, Griekenland staat in vuur en vlam, en ga zo maar verder.

Op dinsdagavond 3 februari 1637 stortte in Haarlem de windhandel abrupt in, toen een verkoper bleef zitten met een partij pondsgoed die hij voor 1400 gulden had aangeboden. Twee dagen later werd in Alkmaar tijdens een veiling van tulpenbollen in totaal nog 90.000 gulden omgezet. De week daarop kelderden overal in Holland en Utrecht de prijzen. Er ontstond een chaotische situatie met veel onenigheid onder handelaren over de geldigheid van de afgesloten contracten. Al snel bleek, dat de meeste floristen tulpen die ze niet bezaten, hadden doorverkocht aan kopers die ze niet konden betalen.

De vergelijking is dus niet zo ver te zoeken. De bedragen die op de comex de ronde doen, liggen astronomisch veel hoger dan de werkelijke waarde van de onderliggende goederen.  Zolang er een dwaas is die meer geld betaald dan hetgeen je ervoor gekregen hebt, blijft de carrousel draaien. Maar op een dag zullen er geen dwazen meer zijn. Op een dag zal er bijvoorbeeld meer goud worden opgevraagd voor fysieke levering dan dat er voorhanden is. De gevolgen zullen niet te overzien zijn.

In het verleden bedroeg de globale schuld per BBP op de piek telkens 200 procent (voornamelijk tijdens oorlogen). Vandaag is er sprake van 310 procent (en stijgende) zonder oorlog!

Volgens Kyle Bass is er geen soepele uitweg meer. Harde defaults komen op ons af, waarbij Japan de volgende in rij is.

> Via www.slimbeleggen.net

Het klopt dat de huidige aanpak tekort schiet. Maar dat de ECB niets doet, is niet terecht. We hebben nog eens gekeken naar de balans van de ECB en die gaat opnieuw verticaal in de jongste maanden.

De geldkraan van de ECB staat wagenwijd open!

Afgelopen week kocht de ECB voor 8,5 miljard euro obligaties van noodlijdende landen. En dat is dan nog een gematigde aankoopweek. Er waren zelfs periodes bij dat de ECB voor meer dan 20 miljard euro schuldpapier opkocht… op 1 dag!

We hebben even de rekening gemaakt: aan gemiddeld 20 miljard euro per week zit de ECB na een jaar al op quasi 1 biljoen euro, het bedrag dat het EFSF gaat garanderen.

De Europese beleidsmakers hollen dus achter de feiten aan. Europa heeft dringend nood aan een ‘bazooka’ moment. Of zoals de hoofdeconoom van de OECD, Pier Carlo Padoan, het in niet mis te verstane woorden omschreef:

“The ECB should buy bonds and set a limit to yields, or a floor to bond value, so that markets know there’s a counterparty ready to trade at that level”

Kortom, de ECB moet optreden zonder limiet… en snel, of het einde van de eurozone dreigt.

> Via www.slimbeleggen.net

Als reactie daarop vluchtten beleggers in schatkistpapier dat zodoende zijn waardering voortdurend zag oplopen. Economisch gesproken kenmerkt de ijstijd zich door langdurige periodes van (zeer) lage economische groei afgewisseld met korte oplevingen. Een ijstijd kan in principe heel lang duren, tot wel 15 jaar. Volgens Edwards is een Japanscenario voor de Westerse economieën bijkans onafwendbaar.

Volgens Edwards is de wereld sinds het ontploffen van de bubbel in 2000 in een berenmarkt terecht gekomen. Bij elke recessie klappen waarderingen in. Er volgt wel weer herstel, maar het nieuwe niveau ligt zowel in 2003 als in 2009 ongeveer 50% lager dan het voorafgaande (GRAFIEK). Edwards gaat ervan uit dat een nieuwe recessie in dit deel van de wereld onafwendbaar is, waarbij aandelenmarkten naar nieuwe lows op zoek gaan. De trend sinds 2000 doortrekkend voorziet de strateeg van Société Generale een low die overeenkomt met een S&P van 400.

Het inklappen van waarderingen zal, evenals in Japan, de vraag naar schatkistpapier omhoog jagen met als gevolg een steeds duurdere obligatiemarkt. Dankzij de aanhoudende vraag naar schatkistpapier kan de yield op 10 jaars Amerikaans schatkistpapier dalen beneden 2%, zo denkt Edwards.

De derde fase in de ijstijd voor beleggers is in de visie van Edwards aangebroken. Waarderingen zijn dan op een niveau terecht gekomen die sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw niet meer gezien zijn. Als die niveaus werkelijkheid worden, dan is het tijd om afscheid te nemen van de obligatie en vol in aandelen te gaan. Dat kan nog wel even duren, omdat de neergang voortdurend onderbroken wordt door korte oplevingen a la Japan.

Edward vreest voor de consequenties van zijn Japanscenario. In zijn visie droeg en draagt het Japanse volk als een collectief manhaftig de gevolgen van de economische ijstijd. Het is nog maar de vraag of zoiets in het individualistisch westen mogelijk zal zijn. Hoe zal de middenklasse in de VS en Europa reageren als zij beseft dat de economische stabiliteit onder de voeten wordt weg geslagen.

Warren Buffett zette in het tweede kwartaal al heel wat kapitaal aan het werk en kocht verschillende aandelen (bij). Op maandag 8 augustus, de eerste handelsdag dat de beurs kon reageren op de ratingverlaging van Amerika, stak Buffett een stevig tandje bij. De beursindexen in de States tuimelden toen tot bijna 7% lager en deze value investor vulde, gretiger dan op eender welke andere dag in 2011, zijn portefeuille flink aan met aandelen.

Hoge bomen vangen natuurlijk veel wind. En hoewel ook wij onze wenkbrauwen hebben gefronst naar aanleiding van Buffetts uitspraken over goud, belastingen, de president of de rating van de VS, willen we hier niet afglijden naar journalistiek à la Dag Allemaal of Story. In veel gevallen lijkt het ons echter chauvinistische peptalk. Vaak misplaatst, maar waar we verder niet dieper op ingaan.

Al wat hij zegt of doet kan overigens rekenen op talloze (vaak negatieve) commentaren. Dat was trouwens ook het geval toen hij tijdens de vorige beurscrisis flink wat aandelen insloeg.

En, inderdaad, zijn uiterlijk van een zachtmoedige grootvader verhult het feit dat het een keiharde zakenman is en hij doorgaans in zijn eigen belang zal spreken en handelen. Maar o.a. net dat maakt hem een steengoede belegger. Hij kan zeggen wat hij wil, maar hij zal niet snel dingen doen die hem (lees: Berkshire Hathaway en diens aandeelhouders) financiële schade berokkenen. Dus hebben we vooral aandacht wat hij effectief doet op de aandelenmarkt en wanneer.

Het is niet omdat Warren Buffett koopt, dat we hem dan blindelings moeten volgen. Zo kocht hij bijvoorbeeld opnieuw aandelen van Wells Fargo bij. Misschien is deze bank een uitzondering die de regel bevestigt, maar onze regel is sinds enkele jaren om bankaandelen absoluut te mijden.

Een andere aankoop is die van Dollar General. Dit is een Amerikaanse discount retailer. De aankoop van deze aandelen heeft veel weg van een play op een zwakkere Amerikaanse economie. Als dat het uitgangspunt is, kunnen we Buffett daar zeker in volgen. We zijn overigens zelf al enkele jaren terughoudend met het kopen van aandelen van bedrijven die afhankelijk zijn van de Amerikaanse economie. Dan kijken we liever oostwaarts, naar Azië.

Voorts maken we volgende bedenkingen. Berkshire heeft een cashpositie van bijna $50 miljard. Een groot deel daarvan moet weliswaar zeer liquide worden gehouden, om eventuele claims bij de verzekeringstak uit te keren. Maar hij kan het zich veroorloven om wat aandelen (bij) te kopen. Ook al gaat het om grote bedragen, van ettelijke honderden miljoenen dollars, de cashpositie zakt daardoor slechts in beperkte mate. Geen enkele belegger heeft zo’n omvangrijke cashpositie ter beschikking.

Het is duidelijk dat heel wat aandelen goedkoop worden en op de radar van value investors komen. Dat betekent uiteraard niet dat ze niet nog veel goedkoper kunnen worden, een redenering die altijd opgaat. Maar bij paniek en met lage limieten enkele gerichte aankopen doen, zien ook wij wel zitten.

We zijn echter nog voorzichtig. De financieel-economische situatie is slecht en gevaarlijk. Haast vanzelfsprekend is het net in zo’n omgeving dat aandelen goedkoop noteren. We kopen ook niet om volgende week, volgende maand of zelfs niet volgend jaar onze winst te tellen. We kopen aandelen met de intentie ze drie tot vijf jaar bij te houden. Maar de bodem hebben we in de huidige beurscrisis wellicht nog niet bereikt, wat betekent dat er ook in de toekomst, mhr. Buffett, nog wel meer koopjes zullen opduiken.

Onderstaande grafiek toont onder andere een van de problemen waarmee de VS af te rekenen heeft. Tijdens vorige recessies daalde de gemiddelde uitgaven aan ‘discretionaire’ goederen (discretionaire geld is het bedrag dat overblijft na de uitgaven voor benodigdheden en dat kan op de luxe goederen en niet-essentiële goederen te besteden )zoals huizen, auto’s, wasmachines en andere grote elektronische apparatuur. Nieuwe leningen zorgden er evenwel voor dat de cumulatieve daling al bij al beperkt bleef. Niet zo deze keer.

Ondanks de moeite die de Fed zich getroost om de rentevoeten zo laag als mogelijk te houden, gaan Amerikanen amper nieuwe leningen aan. De cumulatieve daling van de uitgaven aan ‘big ticket’ goederen sinds de piek loopt op tot net geen 7%.

De supercyclus van de schuld in de VS van de voorbije halve eeuw lijkt ten einde. Een periode van schuldafbouw heeft zich ingezet en zal waarschijnlijk nog jaren aanhouden. Wie een periode van hoge groei voor de VS in het vooruitzicht stelt, maakt zichzelf iets wijs.

-  Bezit je goud als indekking tegen het systeemrisico van de Westerse financiële wereld, dan blijf je best zitten (of bijkopen).  De systeemrisico’s zijn nu eenmaal nog verre van opgelost.

In tijden van hoge volatiliteit is er meestal maar een weg voor de prijs van het goud, en dat is omhoog.

- Bezit je goud om in te spelen op de stijging om winsten te realiseren op kortere termijn, bedenk dan dat de reacties in de markt sterk, maar kort zullen zijn en een correctie er altijd komt.

Heb je eerder goudmijnaandelen gekocht om met een hefboom in te spelen op de stijging van het gele edelmetaal, dan blijf je waarschijnlijk momenteel nog op droog zaad zitten. Maar de onderwaardering neemt ongekende proporties aan. Geduld is de boodschap.

- Je kan overwegen om (een deel van) de winsten op het fysieke goud te gebruiken om te diversifiëren naar goudmijnaandeel.

- Een van haar partijgenoten heeft publiekelijk vragen gesteld bij haar economisch beleid.

- Er gaan ook stemmen op om dringend een nieuwe conferentie te houden binnen de partij.

- Van de 578 ondervraagde partijleden (zowel CDU als CSU) waren er minder dan de helft voorstander van de bailouts van Griekenland, Ierland en Portugal.

- Ook jong CDU stelt zich vragen bij het politieke beleid van Angela Merkel.

Dit alles leidt ertoe dat Angela Merkel meer en meer steun nodig zal hebben van de oppositie om haar beleid verder te zetten.

Uiteraard is het beetje absurd dat u en ik gaan moeten betalen omdat een werkloze Roemeen zijn vaste telefoon niet opneemt.

In tijden van financiële crisis, van budgettaire problemen en vooral veel te veel schulden, slaagt de Europese Unie erin om een programma op poten te zetten waarmee geld verspild wordt.

De onderstaande grafiek toont dat ook aan. Meer nog: goudmijnen zijn vandaag goedkoper dan op éénder welk moment de voorbije 10 jaar. Met uitzondering van 2008 welteverstaan.