De Spaanse economie kromp opnieuw in het 4^e kwartaal van 2011. Het IMF verwacht een lange en diepe recessie met een krimp van 1,7 % in 2012 en 0,3 % in 2013. Dit zou het Spaanse overheidstekort voor 2012 op 6,8 % brengen en 6,3 % voor 2013, ver onder de Europese doelstellingen dus.

Frankrijk heeft de groeivooruitzichten voor 2012 al gehalveerd tot 0,5 %. Het is gekend dat Frankrijk een groot begrotingstekort heeft. Een halvering van de groei en aangekondigde besparingsmaatregelen zullen het voor de Fransen even moeilijk maken om de Europese normen te behalen.

Global Economic Analysis voorspelt nog 10 zaken die we mogen verwachten in Europa

Ten Things to Expect in Europe

1. More bickering
2. More strikes
3. More emergency meetings
4. More trade wars, especially between Spain and France
5. Tobin Tax will backfire in France
6. Missed budget estimates across the board
7. Missed growth estimates across the board
8. Deep and lengthy recession will affect entire global economy
9. Recession will include France and Germany contrary to popular belief
10. End of Sarkozy’s political career

Je ziet er live de oplopende Belgische schuldenberg. Deze bedraagt momenteel meer dan € 340 miljard of meer dan 98% van het bbp. Per Belg komt dit neer op een staatsschuld van meer dan € 30.800. Per werkende Belg bedraagt dit zelfs meer dan € 77.360.

De overheidsontvangsten bedragen € 168 miljard waarvan bijna € 150 miljard uit belastingen komen. Dit wil zeggen dat 89% van de inkomsten bestaat uit belastinggeld.

De overheidsuitgaven bedragen momenteel meer dan € 173 miljard of € 5 miljard meer dan wat er binnen komt. Van deze € 173 miljard gaat er € 89 miljard naar sociale uitkeringen (51 %) en € 13 miljard naar rentelasten (7,5 %).

De Belgische externe schuld bedraagt momenteel meer dan € 1.318 miljard. De externe schuld is de totale schuld van België, zijn inwoners en bedrijven in het buitenland samen en bedraagt 390 % van het bbp.

De lopende uitgaven (alle uitgave van de overheid exclusief investeringen en rentelasten ) bedragen € 162 miljard waarvan onder andere € 44 miljard gaat naar lonen van ambtenaren (27 %), € 8 miljard naar subsidies (5 %), € 13 miljard naar aankopen van goederen (8 %) en € 88 miljard naar sociale uitkeringen (54 %).

Je moet geen expert zijn om te zien dat dit geen gezonde situatie is. Di Rupo en Co zullen fors in de uitgaven moeten snoeien wil men de Europese doelstelling halen. Leterme verklaarde afgelopen weekend nog dat België tegen 2014 (over 3 jaar dus!) een staatsschuld moet hebben van 90 % van het bbp.

Het bbp bedraagt momenteel € 346 miljard. Met de economische recessie in aantocht kan je ervan uitgaan dat het bbp niet veel zal stijgen de komende jaren. Indien we over 3 jaar een maximale schuld van 90 % mogen hebben, mag de staatsschuld maximaal € 311 miljard bedragen of € 29 miljard minder dan vandaag.

Tel daarbij het jaarlijks tekort van € 5 miljard op en er moet de komende 3 jaar € 44 miljard bespaard worden of bijna € 15 miljard per jaar. Dit komt neer op ongeveer € 2.900 per persoon van de beroepsbevolking of bijna € 6.000 per jaar per gezin.

Het tekort bedroeg 8,7 % van het BBP tegenover 9 % in 2010. Ondanks deze kleine verbetering blijft het tekort grote proporties aannemen.  Amerika kampt met een groei van onder de 1 % in het eerste half jaar, een werkloosheidsgraad boven de 9 % en de onenigheid tussen Republikeinen en Democraten over de maatregelen om het begrotingstekort terug te dringen.

De situatie blijft precaire wil Amerika niet in dezelfde situatie als in Europa terechtkomen. Ondertussen is Amerika zijn AAA status al kwijt en heeft de Senaat het voorstel van Obama voor meer jobs te creëren afgeschoten. Tegen 23 november moet een werkgroep de nodige besparingsplannen kunnen voorleggen of er komen zeer zware besparingen die het land in een diepe recessie kunnen duwen.

Bron: Reuters

“The basic framework for the Euro was flawed from the start. The conditions that were necessary to be satisfied for a common currency were not satisfied. The project itself was incomplete.”

Vooral het gebrek aan een solidariteitssysteem binnen de euro is een grote fout geweest. Het is 10 jaar te laat om het systeem op poten te zetten. Daarnaast is het huidige solidariteitsfonds veel te klein en zijn er onvoldoende afspraken gemaakt.

Joseph Stiglitz gaat ook in op de reeds doorgevoerde besparingen in de PIGS-landen. Volgens Stiglitz hebben deze landen al heel veel gedaan. Dit heeft uiteraard gevolgen op korte termijn waardoor deze landen minder belastinginkomsten krijgen en de schuldengraad zelfs nog omhoog gaat.

Deze cijfers zijn teleurstellend en suggereren dat het Grieks belastingsysteem in elkaar aan het klappen is.

De ECB en de EU hadden een plan uitgedokterd waarbij de banken € 135 miljard aan obligaties met een korte looptijd vrijwillig zouden inruilen tegen nieuwe obligaties op een  termijn van 15 tot 30 jaar.

Tot nu toe hebben deze banken slechts voor € 65 miljard aan obligaties aangeboden om in te ruilen. Waarschijnlijk komt dat door de slechte budgettaire toestand van Griekenland waardoor het verlies op obligaties niet 10%, maar 21% zou bedragen.

Op deze grafiek kan je het afbetalingsplan zien van Griekenland (groen) in miljarden euro’s per kwartaal.

De recente economische data vielen serieus tegen in Amerika. De wereldwijde inflatie neemt (voorlopig) ook af, wat duidt op een vertragende wereldeconomie. Daarbovenop komen de gekende Europese schuldproblemen, die maar niet opgelost geraken.

Maar dat is al langer geweten, dus er is meer aan de hand.

De bezuinigingen van zowel de consumenten als de overheden zullen een serieuze impact hebben op de economie, een economie die al afstevent op een nieuwe recessie. De vooropgestelde bezuinigingen van de Amerikaanse overheid zal waarschijnlijk de ongelijkheid tussen rijk en arm nog vergroten.

De rijke Amerikanen zullen hierdoor niet (nog) meer gaan consumeren, maar de middenklasse zal wel op de rem gaan staan. En het is de middenklasse die de meeste bijdragen leveren aan de Amerikaanse schatkist.

Hierdoor zal de Amerikaanse economie veel trager herstellen en wordt de onzekerheid over de toekomst onzeker. En als het iets is dat de markten haten, dan is het onzekerheid en zeker in combinatie met een sputterende economie.

In een verklaring zei Dagong dat de verhoging van het Amerikaanse schuldplafond geen oplossing is voor het onderliggende schuldprobleem. Volgens Dagong verandert de verhoging van het schuldplafond niets aan het feit dat Amerika nog steeds meer uitgeeft dan dat het binnen krijgt.

Dagong sprak ook de verwachting uit dat de totale Amerikaanse uitstaande schulden aan het eind van 2012 hoger zal zijn dan 100% van het Bruto Binnenlands Product (BBP).

Door afwaardering krijgen de VS van Dagong dezelfde kredietwaardigheid als Spanje, Estland en Zuid-Afrika.

In tegenstelling tot Dagong zagen de Westerse kredietbeoordelaars Moody’s en Fitch in de verhoging van het schuldplafond juist een bevestiging van de hoogste AAA kredietwaardigheid van de VS.

Het is nu wachten op de kredietbeoordeling van de laatste grote kredietbeoordelaar Standard & Poor’s. De bezuinigingen van $2,1 biljoen uit het schuldakkoord is ongeveer de helft van het bedrag dat S&P nodig achtte om de AAA rating van de VS te handhaven. De vraag is of S&P zich aan haar woord gaat houden aangezien ze onder een enorme druk staan om de kredietwaardigheid niet te verlagen.

Dat zegt de Amerikaanse hoogleraar Nouriel Roubini die wereldwijd bekend werd door de financiële crisis in 2007 correct te voorspellen.  Hij ziet weer vele problemen opdoemen in de komende twee jaar : een groeivertraging in China door overcapaciteit en slechte kredieten; een herstructurering van de overheidsschulden van de PIIGS landen; en het oplopende begrotingstekort in Noord-Amerika.

Ben jij ook zo somber ingesteld als Dr Doom of zie je toch nog lichtpuntjes ? Laat het ons vooral weten…

En onze politici die eigenhandig verantwoordelijk zijn voor de penibele financiële situatie waarin we ons nu bevinden, doen waar ze zo goed in zijn.

Ze maken handig gebruik van de onrust om hun eigen politieke toekomst veilig te stellen. Want, het is natuurlijk allemaal de schuld van diegenen die bijdragen aan de politieke instabiliteit.

Maar is dat wel zo?

Laten we eens even kijken.

Ik zie drie factoren die verantwoordelijk zijn voor de huidige onzekerheid.

Eerst en vooral is er de onbereidheid van bepaalde partijen om het te hebben over noodzakelijke besparingen. Levensnoodzakelijk zou ik zo zeggen.

Merkwaardig genoeg zijn het de partijen die België zogezegd graag zien, die spelen met de toekomst van dit land. In Wallonië wordt er niet eens over besparingen gesproken. Er is zelfs een partij die de uitgaven met nog ééns 7 miljard euro wil optrekken!

Tja, als de Financial Times dan enkele Waalse kranten openslaat om eens te kijken wat er in België gebeurt, krijgen ze meteen een ongemakkelijk gevoel. Dat spreekt voor zich.

Ten tweede hebben bepaalde politieke partijen lang en hard gezocht naar een belasting die we in België nog niet kennen: een vermogensbelasting!

Ons land is al wereldkampioen als het gaat om belastingdruk, maar dat betekent natuurlijk niet dat er geen ruimte meer is voor nog een nieuwe belasting.

Laat de rijken de crisis betalen! Dergelijke uitspraken doen het altijd goed. En aangezien de meeste mensen niet rijk zijn, verlies je er zeker geen kiezers mee. Wie zegt er dat politiek niet gemakkelijk kan zijn?

Of een dergelijke belasting uiteindelijk zal leiden tot meer inkomsten en een betere economie, vragen ze zich natuurlijk niet af.

Er zijn bovendien voorbeelden genoeg van landen die een dergelijke belasting hebben ingevoerd en vervolgens geconfronteerd werden met een gigantische kapitaalvlucht. Het sop is de kool niet waard, heet het dan zo mooi.

Misschien is het niet zo’n geweldig idee om de mensen die de overheidsschulden voor een groot deel financieren het land uit te jagen? Heeft daar al eens iemand bij stil gestaan?

Wanneer het kapitaal de grens oversteekt, tot wie gaat de overheid zich dan richten om de torenhoge schulden te financieren?  Is het mogelijk dat de financiële markten zich daar ongerust over maken? Reken maar!

Ten derde, en dat kunnen we niet ontkennen, is er inderdaad de politieke instabiliteit. Maar laten we alsjeblieft niet doen alsof die instabiliteit een gegeven is van de voorbije weken.

In de voorbije drie jaar, hadden we 5 verschillende regeringen. Nee, eigenlijk twee jaar. Want het vormen van de eerste regering nam al bijna een volledig jaar in beslag.

Drie jaar lang hebben politici van alle politieke partijen aan de inwoners van dit land bewezen dat de huidige structuren niet meer werken.

Er kunnen simpelweg geen (belangrijke) beslissingen meer genomen worden. Dat kan zelfs de grootste optimist nog amper weerleggen.

Voeg daar een federale overheid aan toe die wel nog over behoorlijk wat bevoegdheden beschikt, maar niet over de nodige centen en je zit met een probleem. Een bijzonder groot probleem, als je het mij vraagt.
De vraag is dus niet of we een periode van instabiliteit tegemoet gaan, maar wel hoe er een einde gemaakt kan worden aan de huidige chaos die ons land al drie jaar in een wurggreep houdt!

Maar ach, het zal allemaal zo’n vaart wel niet lopen op de financiële markten, toch? België vergelijken met Griekenland of de andere zwakke broertjes van Europa, is toch een brug te ver?

Wel, mijn beste lezer, daar zou ik niet zo zeker van zijn.

Economen, bankiers en politici mogen ons dan proberen gerust te stellen, maar dat maakt op mij persoonlijk bijzonder weinig indruk.

Al is het maar omdat het grotendeels over dezelfde mensen gaat die ten tijde van de bankencrisis ook al sussende taal spraken. We weten hoe dat is afgelopen, nietwaar?

Met een staatsschuld van 100% … een allergie aan besparingen … en een vergrijzende bevolking, behoort België wel degelijk tot de landen in de gevarenzone.

En ja, je kan dan het éne element waar België wel goed scoort (ons begrotingstekort) ophemelen maar echt geloofwaardig kom je zo niet over.

Een land met een schuldgraad van 100% ten opzichte van het BNP kijkt zelfs met “kleinere” tekorten van 5% over vier jaar aan tegen een onhoudbare schuldpositie van 120%.

Niet bepaald een geruststellend vooruitzicht. En het wordt nog erger wanneer je bedenkt dat al deze negatieve zaken niet ééns rekening houden met twee elementen die eigenlijk bijna onvermijdelijk zijn:

1) Uitgaven die in de toekomst sneller stijgen dan het BNP. De fameuze vergrijzing!
2) Historisch lage rentetarieven die eigenlijk alleen maar kunnen stijgen

Wat dit land nodig heeft, zijn politici die een “sense of urgency” aan de dag leggen. Niet alleen om eens flink het mes te zetten in de gigantische uitgaven, maar ook om een staatsstructuur te creëren die het land weer werkbaar maakt.

Enkel dan hebben we nog een waterkans om uit de financiële puinhoop te geraken. Maar laat duidelijk zijn dat er geen moment verloren meer kan gaan om deze moedige beslissingen te nemen.

< Lees deel 6

Epiloog

Op 21 januari 1793 werd Koning Lodewijk de Zestiende publiekelijk onthoofd. Zijn inflatoire regime werd voortgezet door de regeringsleiders van de eerste Franse Republiek. En graaf Mirabeau? Die stierf enige tijd daarvoor al, op 2 april 1791, nog geen twee jaar na zijn roemruchte papiergeld-toespraak. De officiële doodsoorzaak was een ontsteking van de hartzak, maar er circuleren hardnekkige geruchten (die zelfs uit de autopsiekamer afkomstig schenen te zijn) dat hij in feite vergiftigd was.

Het wordt gezegd dat Mirabeaus begrafenis 300.000 mensen op de been bracht. De nationale rouw om de staatsman met de zilveren tong sloeg echter om in woede en consternatie, toen men in november 1792 een geheime bergplaats ontdekte in de woning van de gevluchte koning Lodewijk de zestiende. In die nis zaten documenten waaruit bleek dat Mirabeau, samen met andere prominente politici, zich door de koning voor een royaal pensioen had laten omkopen. De regering besloot daarop zijn lijk uit het prestigieuze Panthéon te verwijderen, en het standbeeld van Mirabeau werd vernietigd.

Ik publiceer dit artikel in 7 delen. Wil je het volledige artikel lezen?
Lees het online of download de de printversie (pdf 12 pgs., 4 mb)