4 opties voor schuldafbouw
De totale schuldenratio van de 18 kernlanden van de OESE steeg van 160 % in 1980 tot 321 % in 2010. Tijdens deze periode steeg de niet-fianciële bedrijfsschuld met 300 %, de staatsschulden met 425 % en de huishoudschuld met 600 %. Dat de staatsschulden ‘slechts’ met 425 % stegen komt omdat de Westerse landen de toekomstige verplichtingen van de vergrijzing nog niet meetellen, anders zou het plaatje helemaal catastrofaal zijn.
Er zijn 4 manieren om de schulden weg te werken: sparen en schulden afbetalen, hogere economische groei, herstructurering van de schulden en inflatie.
Sparen en schulden afbetalen kan werken, maar niet als iedereen dit tegelijk doet. Indien men gezamenlijk de broeksriem aantrekt, leidt dit onvermijdelijk tot lagere economische groei, hogere werkloosheid en minder inkomsten. Hierdoor wordt het nog moeilijker om te besparen en de schuldenratio zal nog verhogen.
De demografische tijdbom
De Westerse wereld kampt zoals gekend met een overgewicht aan schulden. Om deze schulden af te betalen moet er gekozen worden tussen besparen en nieuwe belastingen. Maar door de aanstormende vergrijzing zijn deze keuzes niet evident. Er zijn geen gemakkelijke keuzes, alleen moeilijke en heel moeilijke.
De 5 grootste economieën van Europa spenderen momenteel 15 % van hun bbp aan sociale uitkeringen. Tegen 2040 zal dit oplopen tot bijna 30 % van het bbp. In Japan zullen deze uitgaven bijna verdrievoudigen van bijna 12 % naar 27 % in 2040.
Om deze sociale uitgaven te blijven betalen kan men de belastingen verhogen. In dat geval zullen alle Europese landen een taxatie hebben van meer dan 50 % van het bbp, Frankrijk zelfs 62 %. Amerika zou stijgen van 33 % naar 44 % taxatie en Japan tot 46 %.
De 5 risico’s voor 2012
Topeconoom David Rosenberg heeft al een eindejaarslijstje klaar. Naast de problemen in Europa, ziet hij nog andere grote risico’s voor de wereldeconomie. We zetten ze even op een rijtje:
1. Het technocratisch beleid in Griekenland en Italië zal door de snel verslechterende economie niet per se een beter beleid zijn dan dat van de voorgangers.
2. De olieprijs steeg al met meer dan 15 % sinds begin oktober en noteert nu vlot boven de $ 100 (Brent Oil). De lagere olieprijs was tot voor kort een van de laatste reddingsboeien voor het herstel van de economie.
3. Het vertrouwen in de Amerikaanse economie kan een deuk krijgen als er weer geen oplossing komt op de overheidsschuld onder controle te krijgen.
4. In 2012 verdwijnt er voor 3 à 4 % bbp fiscale stimulus in Amerika. Indien het jobcreatieplan van Obama niet wordt uitgevoerd (en de kans is groot), zal dit een zware impact hebben op de Amerikaanse economie.
5. Europa zal moeten bewijzen dat ze de daad bij het woord kunnen voegen voor de aangekondigde besparingsrondes.
De stand van ons land
Op de site van De Morgen kan je de stand van ons land volgen.
Je ziet er live de oplopende Belgische schuldenberg. Deze bedraagt momenteel meer dan € 340 miljard of meer dan 98% van het bbp. Per Belg komt dit neer op een staatsschuld van meer dan € 30.800. Per werkende Belg bedraagt dit zelfs meer dan € 77.360.
De overheidsontvangsten bedragen € 168 miljard waarvan bijna € 150 miljard uit belastingen komen. Dit wil zeggen dat 89% van de inkomsten bestaat uit belastinggeld.
De overheidsuitgaven bedragen momenteel meer dan € 173 miljard of € 5 miljard meer dan wat er binnen komt. Van deze € 173 miljard gaat er € 89 miljard naar sociale uitkeringen (51 %) en € 13 miljard naar rentelasten (7,5 %).
De Belgische externe schuld bedraagt momenteel meer dan € 1.318 miljard. De externe schuld is de totale schuld van België, zijn inwoners en bedrijven in het buitenland samen en bedraagt 390 % van het bbp.
Onwetendheid of visie?
Duits minister van Financiën, Wolfgang Schäuble verklaart in een interview dat de Duitsers voorstander zijn van besparingen als oplossing voor de eurocrisis. Schulden oplossen met meer schulden is volgens Schäuble niet de juiste oplossing. (Eindelijk – zucht).
Hij verklaart ook dat Duitsland niet tegen een begrotingsunie is, maar wel tegen de manier waarop dit tot stand moet komen. Het moet volgens Schäuble op een legitieme, democratische wijze gebeuren. In mensentaal betekent dit in Europa dus op extreem trage wijze.
In een rapport van UBS lijkt deze visie ook terug te komen. Zij melden: “Ons basisscenario is met een overweldigende waarschijnlijkheid dat de euro traag en pijnlijk naar een soort begrotingsunie beweegt. Het risicoscenario, dat van een uiteenvallen van de eurozone, valt veel duurder uit en heeft een waarschijnlijkheid dat we dicht bij nul inschatten.”
Hoewel dit de juiste benadering lijkt te zijn, is het nog maar de vraag of de markten het een kans geven.
