Dat bericht Bloomberg. Eén jaar na de feiten.

Het artikel leest als een triller. Alleen is het deze keer geen fictie maar een scenario dat maar nipt vermeden werd. Voorgoed? Britse banken zitten nog steeds in de problemen en hebben slechts 40% van de $604 miljard aan verwachte verliezen afgeboekt. Banken houden de verliezen nu verborgen op hun balans. Fraude dus. Maar het publiek lijkt het vooralsnog te pikken.

Het begon allemaal met de subprimeleningen waarbij mensen zonder job of bezittingen zonder problemen een lening konden krijgen voor de aanschaf van een eigen woning. Er ging dan ook niet veel tijd over vooraleer deze leningen ontploften in het gezicht van bankiers.

Normaal zou dan een periode van “deleveraging” optreden waarbij de totale hoeveelheid aan schulden daalt en meer in overeenstemming komt met de inkomens.

De wereldwijde overheden en centrale banken kwamen echter met een andere oplossing op de proppen. Meer schulden! Particulieren en bedrijven zijn gestart met het verminderen van hun schulden maar vadertje staat springt in het gat en leent gigantische bedragen om de economie draaiende te houden. En wie naar de overheidstekorten kijkt, moet toegeven dat we waarschijnlijk vertrokken zijn voor meerdere jaren met stijgende overheidsschulden.

En zo blijven we zitten met het probleem van excessieve schulden. Of de schulden nu in handen zitten van particulieren, bedrijven of de overheid, de waarheid is dat de terugbetalingen moeten komen uit dezelfde pot (het bruto nationaal product namelijk).

De overheid kan nu misschien meer lenen maar dit betekent dat men later een groter deel van het BNP naar zich toe zal trekken om de leningen af te lossen. Indien men daar niet in slaagt, zitten we pas echt met een crisis waarbij verschillende Westerse landen hun schulden niet meer kunnen terugbetalen. Een aantal landen zou in de komende jaren wel eens zeer dichtbij dat doemscenario kunnen komen.

Het huidige herstel waarover iedereen zo enthousiast is, mag ook op rekening van de overheid worden geschreven. Een aantal landen werkten omvangrijke herstelplannen uit en deze maatregelen bereiken stilaan hun hoogtepunt. Dat de economie in deze omgeving “stabiliseert” is dan ook niet meer dan normaal.

Maar wat nadat deze herstelplannen zijn uitgewerkt? Misschien moeten we daarvoor eens naar de autosector kijken. Een aantal landen kwamen met zogenaamde schrootpremies en dit zorgde de voorbije maanden voor meer autoverkopen. In de VS stegen de verkopen daardoor van 9,7 miljoen wagens in juni … 11,2 miljoen in juli … en 13,7 miljoen in augustus. Maar nu de stimulus is uitgewerkt vallen we waarschijnlijk beneden de 9 miljoen voor de maand september!

Het gaat helemaal niet beter met de economie. Zonder overheidsinterventies zakt alles weer als een pudding in mekaar. En politici weten dat maar al te goed. Obama vertelt misschien graag dat het allemaal beter begint te gaan maar in de wandelgangen klinken de geruchten over een nieuw herstelplan steeds luider.

Ik ben er zelfs helemaal niet van overtuigd dat de banksector uit de problemen is. Banken maken weer winsten maar dat is niet meer dan schijn. De boekhoudregels werden veranderd waardoor banken hun activa niet meer moeten waarderen op basis van recente transacties (marktprijs). Ze mogen nu de waarde van deze activa bepalen volgens eigen inschattingen. De winsten van de voorbije kwartalen, komen dan ook meestal uit het opwaarderen van activa die eerder werd afgeschreven.

Ik denk wel dat we kunnen stellen dat de risico’s voor subprimeleningen voldoende zijn afgeschreven maar er blijft nog heel wat andere rommel (alt-a, option ARM’s, …) over. En zelfs de betere leningen blijven in steeds grotere aantallen onbetaald.

Verder blijf ik me zorgen maken over de gigantische derivatenpositie’s. De totale hoeveelheid afgeleide producten hebben een notionele waarde van $200.000 miljard en het risico zit voor 96% bij amper 5 banken. Als je het over systeemrisico hebt, spreek je hier over een monster.

Samengevat ben ik van mening dat er geen sprake is van een duurzaam economisch herstel. Van zodra de stimulus is uitgewerkt, zakt de grond weer onder onze voeten weg. Het risico op een depressie blijft aanwezig. De overheidsmaatregelen verstoren de markt en zullen de crisis uiteindelijk alleen maar erger maken.