Geen bail-outs meer mogelijk. Banken staan er alleen voor!

Het is weer begonnen. De beer is uit zijn kooi en teistert de aandelenmarkten. De reden? Het besef dat de aanpak van de crisis de overheidsschulden nu zo hoog heeft doen oplopen dat voor enkele landen de ondergang dichterbij komt.

Politici dachten met Keynes een makkelijke uitweg uit deze crisis gevonden te hebben, maar nu blijkt dat “deficit spending” en “bail-outs” alleen maar voor nieuwe problemen zorgen. Sommige landen zitten met teveel schulden en dreigen het vertrouwen van de financiële markten te verliezen.

Griekenland is min of meer een vogel voor de kat. Tenzij er een redding komt vanuit Europa. Maar zelfs dan zit je nog met Spanje, Portugal, Ierland, …

Het wordt eng nu. Van zodra het tot iedereen doordringt dat er geen economisch herstel is en de banken nog steeds in de problemen zitten, kan de sociale onrust snel toenemen. We zien dat nu in Griekenland waar de vakbonden gaan staken als protest tegen de bezuinigen. En ook in België waren de bonden nogal actief de voorbije weken.

Maar stel je eens over dat er momenteel een Griekse bank in de problemen komt? Of een Spaanse? De regeringen van die landen kunnen deze niet meer redden! Indien ze er zelfs maar aan zouden denken, kelderen de staatsleningen sneller dan ze “bail-out” kunnen zeggen.

En zo komen we weer bij de vergelijkingen met de Grote Depressie. Tijdens de jaren ‘30 daalden de beurzen ook eerst met 50% om daarna de helft van deze verliezen te recupereren. Ook toen dacht iedereen en zijn schoonmoeder dat het herstel was ingezet en het de goede kant opging met de economie. Maar later bleef iedereen verstomd achter toen de koersen nog ééns voor 87% de kelder in gingen.

Maar de financiële markten werden bij verrassing genomen toen de Oostenrijkse bank Creditanstalt failliet ging en de domino vervolgens zijn werk deed. Dit faillissement was het grote keerpunt en zorgde er eigenhandig voor dat de recessie zich snel transformeerde naar een “Grote Depressie”.

Deze keer kan de eerst dominosteen vallen in één van de PIGS-landen om zo weer de rest van de wereld met de voeten op de grond te zetten. Of misschien komt het gevaar wel uit een totaal andere hoek (Groot-Brittannië? Japan? Oost-Europa?).

Dit herstel is een fata morgana

Ik ben al een tijdje “bearish” voor de markten en adviseer beleggers om hun aandelen te dumpen aan deze koersen. De reden? Dit herstel is een fata morgana. De economie stabiliseert enkel en alleen door de overheidssteun maar diverse landen lopen ondertussen tegen de grenzen van de financiële mogelijkheden aan.

Vraag bijvoorbeeld maar eens aan Griekenland welke plannen ze tegenwoordig nog hebben om de economie te ondersteunen. De recessie zal hier opnieuw de kop opsteken van zodra de besparingsplannen uitgevoerd worden.

De meeste landen worden gedwongen tot besparingen, en dat helpt de economie uiteraard niet. Bovendien zullen de belastingen stijgen waardoor de koopkracht afneemt.

Laat je verder niet verblinden door de zogenaamde goede cijfers die bedrijven publiceren. De cijfers zijn enkel goed omdat de kosten fors worden teruggeschroefd. De omzet hinkt in de meeste gevallen zwaar achterop.

Ik zie geen enkele reden voor het herstel dat de beurzen toonden in de afgelopen 9 maanden. De koersen werden kunstmatig hoger gezet door een tsunami aan liquiditeiten waardoor de prijzen nu ver voorlopen op de fundamentals.

Bovendien is het proces van “deleveraging” amper begonnen en we hebben hier nog een heel eind te gaan. Particulieren schroeven de schulden sterk terug en dit betekent dat er minder geld beschikbaar is voor consumptie.

M3 daalt

Banken zitten op hun geld, en dat blijkt duidelijk uit de M3-cijfers die de geldhoeveelheid in de meeste ruime zin meten. In de VS daalde de geldhoeveelheid met 6,5% in het laatste kwartaal … en dat is de snelste daling sinds de jaren dertig.

Het geeft ook aan dat een sterke opstoot van inflatie waarschijnlijk niet voor meteen is.

Het plaatste ook de berichten over een snel herstel (en dan nog liefst een V-formatie) in een heel ander daglicht.

Verenigde Staten zijn bankroet

Met grote verwondering observeer ik de toenemende overtuiging dat een herstel om de hoek leunt … de groeiende hoop in het overheidsoptreden … en de bijna euforische stemming op de aandelenmarkten.

Hebben de machthebbers ons dan werkelijk behoed voor een nieuwe Grote Depressie zoals Ben Bernanke ons graag wil laten geloven?

Het vertrouwen dat de burger vandaag heeft in de overheid zal echter van korte duur zijn. Wie kijkt naar de onderliggende cijfers moet helaas toegeven dat de overheden net zo failliet zijn als het banksysteem dat ze proberen te redden.

De Verenigde Staten bijvoorbeeld realiseert dit jaar voor ongeveer $2.100 miljard aan inkomsten. Daar staan uitgaven van $3.600 miljard tegenover, hetgeen resulteert in een tekort van $1.500 miljard.

Het verschil moet gefinancierd worden met meer overheidsschulden. Deze schulden bedragen inmiddels $11.800 miljard.

Maar de Verenigde Staten hebben ook heel wat andere verplichtingen die je eigenlijk zo bij de uitstaande schulden mag rekenen. Ik heb het dan over de verplichtingen met betrekking tot de sociale zekerheid en Medicare.

Deze verplichtingen hebben een actuele waarde van respectievelijk $17.500 miljard en $89.300 miljard. Of anders gezegd, om in de toekomst aan deze verplichtingen te voldoen zou de VS vandaag reeds deze bedragen opzij moeten zetten.

Tellen we het allemaal bij mekaar op dan zitten we aan $118.600 miljard voor de totale schulden en verplichtingen van de Verenigde Staten.

En dit zou allemaal betaald worden met amper $2.100 miljard aan belastinginkomsten? Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te begrijpen dat er geen enkele manier is voor de VS om aan deze verplichtingen te voldoen.

Indien we een minimale interestvoet van 3% rekenen op de uitstaande schulden en verplichtingen, komen we aan $3.558 per jaar. Of bijna 2 keer zoveel dan de fiscale inkomsten!

Maar denk maar niet dat Obama de ernst van de situatie in ziet en de buikriem aanhaalt. Hij ijvert zelfs om de “health care benefits” sterk uit te breiden. De overheid pakt de rekening wel op.

Van besparen is geen sprake. Goldman Sachs rekende vorige week nog voor dat de begrotingstekorten in het komende decennium niet onder de $1000 miljard per jaar uitkomen.

Tekorten moeten natuurlijk gefinancierd worden. En hier knelt nu net het schoentje. Je kan je afvragen of er wel voldoende spaargeld in de wereld aanwezig is om de VS dergelijke bedragen te blijven lenen. En dan vooral omdat de grootste schuldeisers van de VS (China en Japan) het geld zelf goed kunnen gebruiken.

Je moet goed beseffen dat men eigenlijk vandaag de tekorten al niet meer geleend krijgt, vandaar dat Bernanke een wit konijn uit zijn hoek toverde: Quantative Easing.

De Federal Reserve print geld om het vervolgens te lenen aan de overheid. Het gebeurt nu nog een beetje via een omweg en het wordt uiteraard uitgelegd als een noodzakelijke maatregel om de economie te stimuleren met extra liquiditeiten.

Ik begrijp echt niet hoe we er allemaal beter van kunnen worden door geld te printen en de waarde van iedere dollar die circuleert onderuit te halen. Hier wordt enkel de overheid beter van.

Het grote gevaar is echter dat de Federal Reserve geld zal blijven printen om de tekorten te compenseren. Het is een scenario om ernstig rekening mee te houden, en dan vooral omdat er voor de overheid geen andere uitweg meer is.

Dit beleid maakt me doodsbang. De Amerikanen volgen het pad van Zimbabwe, alleen zal hyperinflatie in de VS ook andere landen meesleuren in een diep gat.

Peter Bernholz (Professor Economie in Basel) bestudeerde de 12 grootste periodes van hyperinflatie die de wereld kende en ontdekte dat het omslagpunt gebeurde wanneer de tekorten 40% bedroegen van de uitgaven.

Voor de Verenigde Staten zitten we precies daar. Het tekort van $1500 miljard bedraagt 41,7% van de $3.600 miljard aan uitgaven.

Het is uiteraard nog niet te laat om dit waanzinnige beleid bij te sturen en de apocalypse te vermijden, maar heel veel tijd is er niet meer.

Dow Jones nadert 10.000 punten

De Dow Jones bereikte de hoogste koers van de afgelopen 12 maanden en naderde de 10.000 punten op minder dan 1% vooraleer een terugval in te zetten. Mogelijk kijken beleggers nu eindelijk naar het komende resultatenseizoen.

Bedrijven zullen hier en daar misschien verrassen qua winstontwikkeling, maar weet dat dit voornamelijk door kostenbesparingen komt. Verrassingen op omzetniveau zouden een enorme plus zijn, maar ik reken er niet op.

Het zou best wel eens kunnen dat september veel zwakker uitviel dan verwacht en dat de “guidance” eerder neerwaarts is.