Permanente Portefeuille -0,6% ondanks aandelen

Aandelen zijn het jaar slecht begonnen met een daling van -7,3%. Goud steeg 1,6% en de Duitse staatsobligatie, desondanks of misschien dankzij de vlucht uit de Griekse staatsobligatie, ging een stevige +3,4% hoger waardoor de permanente portefeuille de schade wist te beperken met een verlies van -0,6%.

Vorig jaar 2009 zijn aandelen het meest gestegen (+27%) terwijl staatsobligaties het slechtste rendement hadden (-2%). Dit jaar start het jaar net andersom. Ietwat ironisch heeft iedereen het over het faillissement van de staat maar staatsobligaties hebben wel voorlopig onze portefeuille gered.

Dat heeft er natuurlijk alles mee te maken dat wij enkel de Duitse staatsobligatie hebben in de permanente portefeuille. En net zoals bij banken, als men wegloopt van de ene, is dat in het voordeel van de iets sterkere. Griekse staatsobligatie houders dumpen het papier in ruil voor stevigere staatsobligaties zoals de Duitse. Echter, de Duitse zal ook vallen als het zo doorgaat, net zoals dat alle banken stevig afgestraft zijn, ook de iets sterkere.

Hoe lang het duurt vooraleer de Duitse ook kraakt is echter moeilijk in te schatten. Het kan snel gaan maar het kan ook nog jaren duren. We zullen zien voor 2010 maar het kan wel degelijk dat de Duitse staatsobligatie, net zoals in 2008, het beste rendement hebben van alle activa tegen einde van het jaar.

Maar het omgekeerde is zeker ook mogelijk. Voor hetzelfde geld wordt 2010 het jaar waarin het de staat is die omvalt en vele staten deze keer een ‘bailout’ moeten krijgen. Dat zou geen goede zaak worden voor de lange termijn staatsobligatie! Die zal dan serieus dalen in waarde.

Indien staatsobligaties inderdaad de slechtste investering worden is het nog afwachten wat de beste investering dan wel zal worden. Indien staten failliet gaan zullen aandelen het zeer slecht doen. Maar het is mogelijk dat in dergelijke deflatoire contractie goud ook daalt en het terug de dollar is die serieus stijgt. De euro zal in dat geval ook niet slecht zijn.

Over de paniek dat de Euro zijn waarde zou verliezen indien Griekenland of een ander land van de Eurozone failliet zou gaan. Dat is volgens mij een flagrante denkfout. Een failliet van een staat binnen die muntunie is een goede zaak voor de waarde van de munt. Indien Californië bv echt failliet gaat en ‘default’ op zijn schulden zal je de dollar zien springen. Naar boven! Net zoals het failliet van een grote bank als Lehman de dollar helemaal niet deed crashen in 2008, zoals de meeste goeroes voorspelden in 2007! (op uitzondering van Robert Prechter en Hugh Hendry), wel integendeel, hoe groter het faillissement, hoe meer de dollar steeg!

Waarom? Omdat een faillissement wil zeggen dat ze geen ‘bailout’ krijgen. Dat er geen kredietgeld is bij gecreëerd vanuit het niets door de centrale bank. Een faillissement is dus een tekort aan dollars. Door een faillissement krijgen plots veel mensen geen dollars meer voor hun staatsobligaties. Ze zijn waardeloos geworden. Daardoor gaan zij ook failliet want wie bezit al die staatsobligaties? Beleggers, pensioenfondsen en banken. Zij verliezen plots een groot deel van hun dollars, of euro’s, en zijn plots een stuk armer. Samen met een staat zullen dus ook vele banken vallen, grote banken!

Het is een deflatie zo puur als hij kan zijn. Een failliet van Griekenland, zonder bailout, is het beste dat de Euro kan overkomen. Niet dat ik me illusies maak, een bailout zullen ze krijgen. Maar je weet nooit, Lehman Brothers is gevallen doordat de ‘bailout boss’ Paulson zijn aartsrivaal de redding niet toewenste. Dergelijke verassingen kunnen nog wel gebeuren. Laten we hopen dat er toch een staat onder de bailout radar valt en niet op tijd gered wordt zodat we tenminste van 1 kapitaalvernietiger vanaf zijn en de rest van de schrik terug wat discipline krijgt.

Het wordt interessant om zien hoe de permanente portefeuille zal reageren op zo een failliet van de staat. Zeker is dat alle staatsobligaties dan in een paniek hevig dalen, aandelen ook, goud neemt zeker toe in koopkracht maar wat het nominaal zal doen is onzeker, maar cash? Wat zal cash doen? Wel onze cash is korte termijn belegd bij de staat. De intrestvoet zal serieus stijgen omdat mensen vrezen dat ze hun geld, ook korte termijn, niet meer zullen terugzien eens uitgeleend aan de staat. Misschien krijg je intrestvoeten van 10% of meer maar je zal dan ook een serieus risico lopen op totaal verlies.

Omdat je een permanente portefeuille hebt blijf je echter zitten en ontvang je die 10%. Je weet dat indien het inderdaad fout gaat en de staat echt failliet gaat, je je cash kwijt zal zijn, ook je obligaties lange termijn ben je dan volledig kwijt. Maar je hebt die 25% goud nog. Die zal serieus stijgen in koopkracht omdat men zal vluchten van de staatsobligatie naar goud want goud is de laatste safe heaven.

Wel denk ik dat het tijd wordt ook een oorlogskas aan te leggen zoals ik gedaan heb. De permanente portefeuille kan, indien dergelijke rampzalige scenario’s zich voordoen, slecht presteren. Wat het bijvoorbeeld niet bezit is echte cash. Dollar briefjes en euro briefjes. Alle cash is belegd in staatsobligaties. Indien de staat failliet gaat kan goud tijdelijke door de hevige contractie ook sterk dalen met bijvoorbeeld 50%. Je cash van je permanente portefeuille is weg omdat de staat failliet is, maar als je dan nog een beetje cash had, die waardevolle euro’s en dollars, dan had je een pak meer koopkracht behouden.

Een ander scenario dat kan gebeuren is dat we niet echt een deflatie krijgen maar dat er wel een langdurige hyperinflatie optreedt. In dat scenario zit je elk jaar door het balanceren je aandelen en je goud te verkopen om cash en obligaties bij te kopen. Maar als die hyperinflatie jaren duurt zit je dus voortdurend waardevolle activa in een eindeloze put te dumpen. Het balanceren dat eigen is aan de permanente portefeuille kent dus ook gevaren in extreme rampzalige scenario’s en daarom is een oorlogskas ernaast, die nooit gebalanceerd wordt, een goed idee als final backup.

Maar het scenario dat geen enkel goeroe voor mogelijk lijkt te houden is dat 2010 een prachtig jaar wordt met aandelen ‘to the moon’, huizenprijzen die terug aantrekken, banken die verder stabiliseren, en nog meer van dat moois. Er zijn wel degelijk signalen in die richting, die toegegeven, snel kunnen verdwijnen, maar ze kunnen even snel ook de headlines gaan domineren. Zoals bijvoorbeeld dat vastgoed in verschillende Europese hoofdsteden terug stijgt of dat het aantal uitstaande kredieten in België terug toeneemt: 

Het aantal uitstaande kredieten is van groot belang voor de economie. Indien de schuldenberg uitbreidt dan komt er een massa aan extra geld in de markt die de prijzen omhoog duwt, de economie doet uitbreiden, en de meeste schuldenaars en banken ten goede komt. Indien ze krimpt verdwijnt er een massa aan koopkracht, krimpt de economie en dalen de prijzen normaal gezien wat vele schuldenaars en banken in de problemen brengt. Je ziet dat vanaf 2006 tot en met 2008 de schuldenberg krimpt. Maar in 2009 gaat dat alweer omhoog! Dat stoort me enorm. Het stoort me ook dat de terugval tot nog toe eigenlijk te verwaarlozen is geweest. Van 23,8 miljard euro is de schuldenberg gedaald tot 20,5 miljard euro. Wauw! Dat was nogal een kredietcrisis in België! De schuldenberg is zomaar eventjes met 10% gedaald nadat ze bijna 200% gestegen was sinds 2001.

Dus ja, ik zou graag hebben dat de schuldenberg terug krimpt naar het niveau van 2001 maar de markt lijkt daar anders over te denken. Die zijn terug begonnen met nog meer te lenen. Als dat de komende jaren zo verder gaat dan kan de crisis evengoed pas binnen 10 jaar zich voordoen.

Dus mijn boodschap voor het geld dat je absoluut niet mag verliezen is en blijft: beleg het niet volgens een bepaalde toekomstverwachting want alles is en blijft mogelijk. Zorg dat je beschermd bent met dat kapitaal tegen zowel deflatie, als inflatie als welvaart. Tenzij je natuurlijk zeer bewust beslist van het risico te nemen en mogelijks veel te winnen maar ook mogelijks veel te verliezen.

Ik merk in mijn omgeving dat mensen die vroeger helemaal geen goud hadden het beginnen kopen. Dat is goed en ik raad iedereen aan van 25% fysiek goud te hebben. Maar besef dat met enkel goud en cash, op spaarrekeningen, je niet degelijk beschermd bent. Want als er inderdaad terug een periode van jaren welvaart aanbreekt, zoals in de jaren 80 of 90, dan zal je goud zien dalen in waarde maar de inflatie wel degelijk serieus terug zien aantrekken. Dan zit je daar met je cash, die waarschijnlijk wel terug iets meer interest zal opleveren maar helemaal geen 7%, wat wel degelijk de inflatie is geweest tijdens onze periodes van welvaart. Met andere woorden, zowel je goud als je cash zullen dan serieus ondermaats presteren en dan ben je gezien. 25% aandelen is dan een must om je verliezen in goud en cash te neutraliseren zodat je dat rendement van gemiddeld 7% zeker haalt en je koopkracht behoudt. Dus 25% aandelen is wel degelijk belangrijk indien je je wil beschermen tegen mogelijke welvaart.

Zo, ik ben zeer blij dat ik vorig jaar de Harry Browne’s permanente portefeuille heb mogen leren kennen. Anders had ik die verdomde 30 jarige staatsobligaties nooit gekocht! Enkel Harry Browne kon me doen inzien dat ze een broodnodig onderdeel zijn van een gespreide portefeuille zoals we nu weer zien.

Ik zie uit naar het verdere jaar 2010 en hoop stiekem dat mijn permanente portefeuille -15% zal hebben op het einde van dit jaar. Dat zou de grootste prijsdaling ooit zijn van een permanente portefeuille en dan is het zeer waarschijnlijk dat er een enorme deflatiegolf over onze regio’s is neergedaald. Het record is -13% in 1990 in Japan en het was het begin van iets zeer mooi. Vastgoed dat de 20 jaar erna maar liefst 80% is gedaald. De beurs die gedeeld door 4 is 20 jaar later. Een inflatie die zeer laag is geweest 20 jaar aan een stuk en het terugkeren van het gezond verstand: Dat een eigen huis net zoals een eigen auto of zeilboot een onkost is, en geen investering. Dat aandelen, ook op een lange termijn van 20-30 jaar, een slechte investering kunnen zijn. Dat cash wel degelijk zijn waarde en koopkracht kan behouden en het volk niet langer moet beleggen om zijn koopkracht te behouden.

Marc Faber is voor het eerst vrij neutraal over welke richting de markten gaan. Hij vind het moeilijk, en gezien zijn zeer correcte voorspellingen begin 2009 én begin 2008, spreekt dat boekdelen. Welkom in 2010!

Marc De Mesel
Hoe Je Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be

Hugh Hendry heeft een nieuwe ‘mystery trade’

Het Russia Forum 2010 is goed op weg om een historische bijeenkomst te worden. Eerder merkte ik al de uitsproken visie op van Nassim Taleb dat ‘iedereen Amerikaanse staatsobligaties zou moeten shorten’. De overige opmerkelijke deelnemers waren: Marc Faber, PIMCO’s Michael Gomez, Investec’s Michael Power en Hugh Hendry. Deze laatste maakte trouwens gehakt van de eerdere uitspraken van Taleb. Hendry staat dan ook bekend als notoire beer en deflationist. Hij ziet belangrijke lessen voor het Westen in Japan, dat al verschillende decennia te kampen heeft met deflatie: “Het voorbeeld van Japan is dat een maatschappij met een hefboom van +200% (van het BBP) niet werkt. Je kan er nog zoveel helicopters met ‘gratis geld’ overheen laten vliegen.”

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat hij intellectueel aan de andere kant van het spectrum staat, en enorm ‘bullish’ is op staatsobligaties. Ook de China-bulls worden meteen naar de slachtbank geleid. De meest opmerkelijke uitspraak is z’n nieuwe ‘mystery trade’. Het zou dé ABX-trade van het decennium worden, waarbij het neerwaarts risico beperkt is tot 1,5%, en het opwaarts potentieel 75% is! De trade is vergelijkbaar met de CDO-trade (2005/2006) die Paulson tot een legende katapulteerde. Voorlopig laat hij niet in z’n kaarten kijken. Misschien vertelt hij er later wel meer over…

www.slimbeleggen.be

Built it and they will come (hopefully)

Het grootste winkelcentra ter wereld bouwen maar er komt geen kat. Of, nog beter, een hele stad bouwen voor 1 miljoen mensen met verkeerspolitie en al maar zonder een inwoner? China, de motor van de (wereldeconomie) planeconomie, doet het zonder blozen.

We beginnen met de strafste video. Direct een hele stad bouwen en hopen dat ‘ze’ komen:

Ook mijn speculatie held Hugh Hendry is een video gaan opnemen in het land dat ‘groeit aan 8% per jaar’ maar kon de huurders in de prachtige nieuwe torens in het centrum van Shanghai moeilijk vinden:

De Chinezen hebben het bont gemaakt maar in het Westen kunnen we er ook wat van. Zelfs in mijn eigen gemeente Beveren-Waas, bij Antwerpen, zaten ze zwaar aan de coke toen ze hun plannen smeden. Pal in het centrum hebben ze een nieuw winkelcentra onlangs geopend met maar liefst 100 nieuwe winkels. Hierdoor verdubbelt het aantal winkels in onze gemeente in een klap van 100 naar 200.

Ze hadden gehoopt dat de mensen nu van heinde en verre zouden komen. Maar ook hier bleven ze weg. Met als gevolg, minder kopers door de crisis en nog eens dubbel zoveel winkels als vroeger. Als je er overdag wandelt zijn die grote winkels gewoon leeg. Hier durven ze het al niet meer luidop zeggen: ‘Maar als de crisis voorbij is … .’

Malinvesteringen zijn het. Onze wereld is overspoeld met malinvesteringen. De crisis is niet de oorzaak. De crisis is de oplossing. Deze projecten zijn overbodig, niet gewenst, dienen failliet te gaan, zodat ze zwaar zakken in prijs en toch nog kunnen dienen voor iemand.

“Hope is the worst of evils, for it prolongs the torment of man”. - Friedrich Nietzsche

Het is de hoop dat ze nog een hoge prijs kunnen krijgen dat alles leeg doet staan. Het is het niet erkennen van het verlies dat de miserie in stand houdt. Velen kunnen niet loslaten en zullen nog meer verliezen. Dat geldt voor werknemers die te hoge lonen gewoon zijn en werkloos blijven of worden. Bedrijven die te hoge verkoopprijzen gewoon zijn en verliezen opstapelen. Vastgoed eigenaars die niet willen bukken onder hun prijsverwachting en ook niets verkopen of verhuren.

Echter, zoals je kan zien in het artikel Vastgoed en Aandelen Tijdens Bank Crisissen is de kans groot dat het ergste nog moet komen, zowel in de werkloosheid, als in de vastgoed prijzen, als in de faillissementen, als op de beurs. Ook het artikel Grote Depressie Grafieken toont dit.

Pas u dus aan want het rendeert. Zij die eerst de prijs verlagen doen de beste deal, kunnen hun verlies beperken en hun geredde kapitaal of energie ergens anders nuttig gaan besteden.

Marc De Mesel
Hoe Je Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be

 Verkeersagent zonder verkeer in splinternieuwe spookstad