Hier mijn volledige speech die is opgenomen op het goud congres op 15 mei in Eindhoven. Maarten Verheyen had me uitgenodigd te komen spreken samen met Willem Middelkoop en James Turk. Dat was een hele eer. Het inkom ticket kostte 150 euro. De 400 man grote zaal was uitverkocht. Met dank aan Maarten Verheyen, Tom Lassing en GoldMoney.com (spaarrekening in goud/zilver) kunnen jullie nu ook mijn presentatie online volledig bekijken. Enjoy:

Deel 1: Hoe ik veel verloren ben. Kiezen juiste activa cruciaal om te winnen. Waarom banken falen tijdens een depressie:

Deel 2: Winstgevende goeroes versus verliesmakende goeroes. Winstgevende goeroes die het niet eens zijn met elkaar: Roland Vandamme versus Hugh Hendry, inflatie versus deflatie, goud versus staatsobligaties. Hoe je veel kan verliezen door foute activa te kiezen:

Deel 3: Kiezen juiste activa zeer moeilijk en onzeker maar niet nodig indien koopkracht behoud voldoende is. Gespreid beleggen met de Permanente Portefeuille. Rendementen in Europa, Amerika, Japan:

Deel 4: Rendementen Permanente Portefeuille in IJsland. Het nut van speculeren. Waarom banken meerdere malen failliet zullen gaan tijdens een depressie:

Deel 5: Zullen de bankgaranties en bailouts je redden? Hoe uw schade beperken bij bankfaillissement. Mijn speculatie: goud versus vastgoed:

Na mij kwam Willem Middelkoop die opende met zijn mening over mijn speech:

Willem zei dat de permanente portefeuille enkel ‘een achteruitkijkspiegel is’ maar dat door de kredietcrisis nu ‘alles anders is’. Hij stelde ook dat er bij ons geen grootbanken zullen omvallen. Hier ben ik niet mee akkoord. Meer hierover in mijn artikel: Middelkoop over Permanente Portefeuille: ‘This Time is Different’

De slides en rendementen die ik getoond heb vind je terug in mijn artikel: Goud Congres Was Super, Hier Mijn Slides

Marc De Mesel
Hoe Uw Koopkracht Behouden

De zomervakantie zit er op en het was weer heerlijk achterover leunen. Obligaties zijn enorm toegenomen in waarde en hebben nu ook +26% rendement in 2010, evenveel als goud. De Permanente Portefeuille profiteert ervan en voegt in augustus een knappe +4,3% toe. We tikken +11,6% voor 2010. Vorig jaar, in 2009, had de PP +13%. In rampenjaar 2008 had de PP slechts -2% verlies.

Voor ons is de vakantie niet voorbij. Beter ingedekt dan de permanente portefeuille kan ons kapitaal niet zijn. Begin ook met degelijk sparen. Neem een cocktail, zou ik zeggen, en zet u erbij.

Hier de rendementen van de permanente portefeuille en zijn activa sinds begin van het jaar:

Rendementen Europa Augustus 2010

Eind juni stond goud aan de leiding met een uitmuntende +30%. Maar in juli heeft goud toch een goede correctie gekend en zakte weg met -11% (tot +19%). De PP moest wel even slikken maar zakte zoveel niet omdat aandelen in juli tegelijkertijd goed herstelden met +6,3% waardoor de PP zijn verlies in juli wist te beperken tot -2,4%. Een daling is nooit leuk maar we hadden dan ook genoeg reserve. De PP stond op ongeveer +9% eind juni en viel terug eind juli tot ongeveer +7%.

Geen slecht woord echter over goud. Zij die goed presteren kunnen zich al wat meer permitteren. Goud is, ondanks zijn sterke correctie, steeds op leiding blijven staan en in augustus is goud alweer goed hersteld (+8,5%) en staat het nog steeds aan de leiding met +26,8%.

Toch, de grote verrassing deze zomer zijn de obligaties. In het vorig verslag eind mei stond goud op +28,5% en obligaties op +13%. Op zich was +13% al een knappe prestatie voor die lange termijn obligaties maar vandaag is dat nog eens verdubbeld en staan obligaties ook op +26,1%.

Vooral de laatste maand augustus zijn obligaties door het dak gegaan doordat de rente voor nieuwe obligaties verder is lager geboden onder de 3% per jaar voor een nieuwe 30 jarige obligatie terwijl onze 30 jarige obligatie gekocht in 2009 meer als 4% opbrengt:

Bron: RTL-Z: 30-jarige rente Duitsland voor het eerst door de 3%

Hierdoor is onze 30 jarige obligatie gestegen met +10,7% in augustus (hoe dit werkt zie ‘30 jarige staatsobligaties kopen, waarom en hoe?‘). De Permanente Portefeuille pikt alvast het graantje mee en voegt maar liefst +4,3% toe op een maand tijd waardoor de PP nu op +11,7% staat voor 2010.

Noteer dat dit uiteraard bruto rendementen zijn van de permanente portefeuille. Transactie kosten voor balanceren bedragen gemiddeld ongeveer -0,6% per jaar. Belastingen bedragen in België, roerende voorheffing op interesten en dividenden, ook ongeveer -0,6% per jaar, in Nederland vermogensbelasting, -1,2% per jaar.

Een lange rente van 3% is historisch laag voor het Westen. Velen roepen al jaren van de daken dat de rentevoeten zullen stijgen maar net het omgekeerde gebeurt vandaag en het gevaar van een Japan scenario met een lange rente van 0,5% desondanks het geprint, blijft er stevig inzitten (zie: De Grote Deflatie in Japan).

Vele goeroes hun voorspellingen zijn voorlopig dus volledig fout wat betreft obligaties. Ze reageren dan met ‘wacht maar, je zal zien dat ik gelijk krijg’. Maar dat is je voorlopige foute voorspelling niet erkennen. Indien ze winst maken kan ik die flauwe reactie nog vergeven maar indien ze ook hun verliezen niet eens meer erkennen of wegmoffelen is het een stap te ver voor mij. Daarom dat Jim Rogers, Peter Schiff en Jim Puplava voor mij zijn afgeschreven. Enorme verliezen hebben ze gemaakt in 2008 maar ze zwijgen er als de dood over en doen alsof ze het allemaal hebben zien komen, althans, dat is mijn indruk.

Martien Van Winden van het Hoofbosch fonds heeft een grafiek gemaakt van de lange termijn rente in Nederland vanaf 1540:

Rente Nederland 1540 – 2005, Martien Van Winden, Hoofbosch Fonds

De lange termijn rente op 10 jarige staatsleningen lag rond 15% in 1500. In 1600, de gouden eeuw (met een gouden standaard!) schommelde ze rond 4-5% en waren er zelfs intrestvoeten van 2%. Eind jaren 70, begin jaren 80 schoot ze terug richting 10% toen de goudstandaard werd losgelaten. Hier in detail vanaf 1980:

Bron: RTLZ: Nederland leende nog nooit zo goedkoop

Intrestvoeten van slechts 3% voor een fiat currency waar zoveel van kan geprint worden als men wil, is nog nooit gezien bij mijn weten in het Westen. Obligaties hebben nu zelfs een pak meer rendement dan in het rampjaar 2008 toen ze het hoogst van al de activa scoorden met +18%. Nochtans is er deze zomer geen Lehman Brothers failliet gegaan. Noch is de beurs in elkaar geklapt met -50%. In België is vastgoed zelfs terug aan het stijgen! En toch zakken die intrestvoeten weg naar nul alsof iedereen vlucht naar ‘veilige’ staatsobligaties.

Volgens mij klopt hier iets niet. Iemand zit staatsobligaties te kopen a volonté. Jan met de pet lijkt het me niet te zijn. Zou het misschien de centrale bank zijn die met bijgeprint geld zoveel staatsobligaties kan kopen als ze wil? Het is niet dat ze het verstoppen, het komt openlijk in de kranten (zie: Federal Reserve koopt opnieuw staatspapier)! Alleen heb ik er geen flauw idee van hoeveel de ECB er koopt. De geruchten al zou de centrale printer tegenwoordig bijna al het staatspapier opkopen geloof ik niet zonder eerst wat degelijke tabellen te zien.

Op zich moeten de centrale printers er niet veel kopen. De commerciële banken kunnen het vuile werk wel voor hen doen. Onbeperkt geld lenen van de centrale printers aan 1% (zie: ECB belooft tot 2011 onbeperkte kredieten) en vervolgens ‘veilig’ staatspapier kopen van 3% dat waarschijnlijk beter in de boeken staat dan al die hypotheken van 4% waarvan er al teveel niet worden terugbetaald. Lukt de staatsobligatie run, is de winst voor hen, mislukt het, dalen die staatsobligaties en vernietigen ze terug hun kapitaal zoals bij het Grieks avontuur onlangs, dan koopt de centrale printer ze wel over van hen tegen volle prijs om de banken ‘te herkapitaliseren’.

Professor Fekete meent dat die historisch lage intrestvoet juist veroorzaakt wordt door het fiat geldsysteem. Omdat de staat niet failliet kan gaan met een printpers zal in tijden van onveiligheid iedereen die staatsobligatie willen en de lange rente naar nul afglijden. Zelfs in goede tijden is dit fenomeen aan de gang dat speculanten met plezier die obligaties opkopen omdat ze weten dat de centrale bank ze wel overneemt. Frontrunning van de Fed noemt dat dan.

De fraude van de valsmunterij heeft kapitaalvernietigende gevolgen. Zonder al dat geprint zaten we volgens mij vandaag in een sterke gezonde deflatie waarbij vele banken over kop gingen, vele spaarrekeningen waren weggeveegd. De prijzen van huizen, aandelen, schulden, de waarderingen van kunst, energie, eten, zou sterk dalen. Net zoals de euro op 30 jaar enorm veel koopkracht is verloren zou ze nu op korte tijd enorm veel koopkracht winnen.

Maar door al dat geprint en bailouts worden de verliezen betaalt door te stelen van al de euro bezitters met nieuw geprint geld, verdwijnen er geen banken, geen spaarrekeningen, en dalen de prijzen nauwelijks. Ik verwacht dan ook geen hyperinflatie door al het geprint, maar wel het uitblijven van een degelijke deflatie, wat een even grote diefstal is voor al de euro bezitters.

Het bijgeprint kapitaal stroomt naar kapitaalvernietigers zoals de banken die het terug uitlenen en de vastgoed prijzen in stand houden. En naar overheden die het kapitaal nog niet eens investeren om het te proberen terug te krijgen met winst, maar het gewoon op doen en zo de prijzen van vanalles en nog wat in stand houden.

Echter, ik geloof Marc Faber die in zijn boek ‘Tomorrow’s Gold’ goed illustreert dat al het nieuwe geld uiteindelijk zal stromen via de oude bubbels naar de nieuwe bubbels en nooit zal blijven plakken bij de oude bubbels. Dus zij die goud hebben zullen volgens mij beloond worden en als enige een deflatie meemaken. Niet in de prijzen in euro’s bekeken, die dalen nauwelijks. Maar wel in de prijzen in goud bekeken. Alles wordt spotgoedkoop, in goud bekeken. Of voor de niet bezitter: goud wordt peperduur. Door al het geprint, veel duurder dan ooit voor mogelijk werd geacht. Dat is mijn hoop, dat is mijn speculatie.

Nu nog obligaties kopen?

Zij die een permanente portefeuille willen beginnen zullen zich terecht afvragen, koop ik die lange termijn obligaties nog wel? Die zijn toch duidelijk overgewaardeerd! Zoals altijd zijn hier echter zeer verschillende visies over.

Volgens Roland Vandamme zijn ze inderdaad zwaar overgewaardeerd en zal de intrestvoet binnenkort serieus stijgen, net zoals in Griekenland gebeurd is, en zullen obligaties uw kapitaal vernietigen (zie: Rente trekt terug zoals oceaan vóór een tsunami ). In dit scenario zal je goud echter de schade goedmaken en je permanente portefeuille ook een degelijk rendement geven.

Volgens Martien van Winden zijn obligaties juist gewaardeerd en is de lage intrestvoet een erkenning van de stabiliteit van onze landen (Hij spreekt over Nederland, niet over België!). Hij gelooft dat de rentevoeten lang laag kunnen blijven (zie ‘Rente kan naar 1 tot 2% en kan daar lange tijd blijven‘) en dat de kans op welvaart en serieuze stijgingen in de aandelen zeer groot is (zie zijn goede Nieuwsbrief Augustus 2010). In dit scenario zullen obligaties niet veel meer doen maar zullen aandelen de rendementen halen voor de permanente portefeuille.

Het Japan scenario mag ook niet uitgesloten worden waarbij we geen welvaart krijgen maar desondanks het geprint toch een deflationistische collaps. Aandelen zakken volledig weg. Goud gaat niet sterk omhoog. Maar de intrestvoeten stijgen helemaal niet zoals in Griekenland maar dalen verder richting 0,5% door een vlucht naar ‘veiligheid’. In dit scenario zullen de obligaties de enigste winstpost zijn en zal je de rendementen broodnodig hebben om je verliezen in je aandelen te dekken.

Persoonlijk denk ik dat Roland Vandamme gelijk zal krijgen en de intrestvoeten zullen stijgen de komende jaren. Niet omwille van al het geprint en mogelijke inflatie, maar wel omwille van te weinig geprint. Ik denk dat we Griekenland zullen krijgen ook in Duitsland en Nederland. De markt zal er niet meer in geloven dat de staat die enorme schulden kan terugbetalen en zal stoppen massaal obligaties te kopen. De intrestvoeten gaan stijgen, desondanks het massaal opkopen van staatsobligaties door de centrale bank. In die onrust zullen aandelen ook niet goed scoren. Enkel edelmetaal zal scoren volgens mij omdat het niet failliet kan gaan. Voor het kapitaal waar ik mee speculeer gok ik dus op fysiek zilver.

Echter ik speculeer/investeer met slechts 10% van mijn portefeuille. Indien mijn voorspelling niet uitkomt verlies ik die 10% grotendeels. De rest, 90% zit in mijn permanente portefeuille waar ik niet speculeer  maar beschermd ben tegen elk scenario door een degelijke spreiding. Eenvoudigweg omdat ik geen risico wil nemen met dat kapitaal en het met zoveel mogelijk zekerheid nog wil hebben morgen, welk scenario we ook krijgen.

Iedereen met een pp heeft vandaag nog steeds 25% lange termijn obligaties, en zal die ook altijd hebben. Ik denk dus dat het nog steeds de moeite is die lange termijn staatsobligaties te kopen en het nog steeds de moeite is van een permanente portefeuille te beginnen voor het kapitaal dat je niet wil riskeren. Een betere indekking tegen elk scenario is niet denkbaar.

Wel heb ik besloten vervroegd te balanceren, de winsten van de obligaties te verkopen en er aandelen mee te kopen die zijn gezakt zodat obligaties terug 25% vertegenwoordigen en niet meer. Mijn speculatieve geest heeft teveel schrik dat die obligaties gaan kelderen en dus balanceer ik.

Op zich balanceert iedereen wanneer hij wil maar rationeel gezien doe je het best zo weinig mogelijk omdat het enkel kosten met zich meebrengt en je uiteindelijk toch niet weet wat er zal gebeuren morgen. Harry Browne gaf als leidraad dat je mag wachten tot een bepaalde activa 35% of 15% vertegenwoordigd alvorens te balanceren maar zover ben ik dus niet geraakt. Gelukkig is de permanente portefeuille zo gemaakt dat een emotionele verkoop/koop uitspatting nooit veel kwaad kan. Je blijft na balanceren van elk activa 25% hebben.

Lezing Martien van Winden

Om mijn zwarte kijk op het geldprinten en de economie wat te verlichten ga ik volgende week naar gratis lezing van Martien van Winden van Hoofbosch fonds. De lezing zal handelen over de geschiedenis van het geldwezen in Nederland en Europa. Daarbij vallen opvallend veel historische parallellen te trekken tussen gebeurtenissen uit het verleden en de huidige economische onrust in Europa.

Martien heeft enkele bestsellers op zijn naam staan als: “Nederland de schatkist van Europa“ en “Rijk blijven, het ijzersterke verhaal van 4 eeuwen Nederlandse rente en aandelen“. Dit najaar verschijnt van hem de “Financiële canon van Nederland“, lessen uit het verleden zijn een garantie voor de toekomst.

Datum: woensdag 8 september 2010 vanaf 20:00 uur
Plaats: Restaurant ‘De Zalm’, Markt 34, Gouda (10 minuten lopen van Gouda CS)

Toegang is vrij, wel hier vooraf aanmelden.

Betaalde Nieuwbrief

Zij die geabonneerd zijn op de betaalde nieuwsbrief zullen zich afvragen, waar blijft die eerste brief? Dit artikel heb ik meteen op de gratis blog gezet omdat het binnen een maand tijd nog weinig waarde zou hebben voor de blog. Ik stuur het dan ook niet op per post.

Echter, wanneer ik een artikel schrijf dat minder tijdsgebonden is dan plan ik deze eerst per brief te sturen en pas een goede tijd later op de blog te zetten. Echter, ik heb de regels veranderd want had gezegd dat je ook de rendement rapporten vroeger per brief zou krijgen wat niet meer het geval is. Indien je graag je geld terug wil begrijp ik dat en kan dat per eenvoudige email. Uw abonnement telt 24 edities en die heb je dus nog allemaal tegoed.

Hartelijke Groet,
Marc De Mesel
Hoe Uw Koopkracht Behouden

Willem Middelkoop had als kritiek op de permanente portefeuille dat het enkel terugkijkt en niet vooruitkijkt en stelde zoals een goede goeroe het betaamt: ‘This time is different!’. Maar is het deze keer echt anders? Of is het nog steeds zoals Harry Browne zei: “Anything can happen. Nothing has to happen”?

Hier de videoreactie van Willem Middelkoop op mijn lezing over de permanente portefeuille en mijn kritiek op banken:

Ik ben akkoord met Willem dat tijdens de crisis van Japan goud is gedaald omdat de wereld er in de jaren 90 anders voorstond dan Japan. Enkel in Japan was er in de jaren 90 een enorme crisis waarbij banken omvielen. Japan was te klein om een positieve invloed te hebben op goud. Vandaag de dag is de crisis in heel het Westen en liggen banken om te vallen in heel het Westen. Bovendien is de dollar betrokken en dat is een wereldmunt. Dus deze keer is de crisis veel groter en de invloed op goud dus ook. Het is dan ook zeer onwaarschijnlijk dat we een Japan scenario gaan krijgen waarbij aandelen én goud totaal instorten. Veel waarschijnlijker is dat aandelen én staatsobligaties totaal zullen instorten en goud de redder wordt.

Toch, de permanente portefeuille neemt geen risico en dekt zich in tegen elk scenario. En ook een marktvoorspeller dient volgens mij te erkennen dat, hoe klein de kans ook, een Japan scenario ook mogelijk is. Immers de crisis is vooral in het Westen. Maar het Westen is eigenlijk zeer klein aan het worden ten opzichte van de wereld. Het gaat over ongeveer 1 miljard mensen. Maar China, India, Arabië, Oost-Europa, Afrika, Zuid-Amerika, die hebben nauwelijks een krediet crisis. Daar vallen nauwelijks banken. Met andere woorden 5 miljard mensen leven wel degelijk in een andere wereld. Een wereld waar de economie wél groeit. Een wereld waar het respect voor het kapitalisme en de vrije markt wél toeneemt.

Het is mogelijk dat enkel het Westen in de crisis blijft zitten maar al de rest het komende decennia een sterke welvaart periode doorgaat. Het is mogelijk dat hun fiat munt ten opzichte van de dollar en de euro stijgt. Dat de overheden daar in plaats van ook geld bij te printen beslissen het niet te doen en hun munten hierdoor serieus opwaarderen ten opzichte van de onze. In dat scenario zullen zij veel minder behoefte hebben te vluchten naar goud. Integendeel, net zoals in het Westen gebeurd is sinds de jaren 50 kan het omgekeerde er gebeuren. Het belang van goud kan er afnemen.

Dit zou ons in een werkelijk Japan scenario storten waar onze aandelen het slecht doen, onze cash 0% blijft opbrengen door al het geprint maar ook goud daalt en, hoe absurd ook, enkel staatsobligaties lange termijn stijgen door het wegzakken van de intrestvoet van 4% vandaag naar 1%, zoals in Japan gebeurd is! Dat zou zeer pijnlijk zijn voor ons. Ik geef dat scenario slechts één kans op 10, maar de kans bestaat.

Willem Middelkoop geeft in een latere lezing ook zijn ideale portefeuille dat hij adviseert:

• 25% aandelen
• 25% vastgoed
• 25% fysiek goud
• 25% cash

Hij heeft kennelijk de permanente portefeuille genomen, obligaties eruit gesmeten en vervangen met vastgoed. Dit echter zou een dramatisch resultaat gegeven hebben in Japan jaren 90:

Enkel obligaties doen het goed. Die smijt hij eruit en vervangt hij met vastgoed dat ook een drama was in de jaren 90 in Japan:

In de jaren 90 daalt vastgoed in Japan van 220 naar 110. -50% op 10 jaar tijd! Dus de obligaties die 7% per jaar of 98% op 10 jaar opbrachten vervangt hij met een activa die niet 100% is gestegen maar ook -50% is gedaald. Indien we een Japan scenario krijgen zullen al diegenen die zijn advies volgen niet zoals de permanente portefeuille 0,5% per jaar hebben maar een verlies van -3% per jaar hebben. Zullen hun koopkracht niet zien slinken met slechts -5% op 10 jaar maar met -35% op 10 jaar.

Indien je Middelkoop zijn ideale portefeuille volgt kan je dus best ook een weesgegroetje erbij doen dat Japan niet bij ons gebeurt of je zal klaar zijn!

Zijn ideale portefeuille is dus geen permanente portefeuille die je in elk scenario zal beschermen maar een speculatieve portefeuille die je in een bepaald scenario rijk zal maken en in een ander scenario arm zal maken.

Middelkoop claimt ook niet dat zijn portefeuille je koopkracht zal bewaren in elk scenario. Hij erkent dat hij marktvoorspeller is en weigert activa te kopen waar hij niet in gelooft. Ook Marc Faber had als reactie op de permanente portefeuille: “I like it but would get rid of the bonds”. Het concept van de permanente portefeuille, u beschermen tegen elk klimaat, dringt dus moeilijk door bij vele grote namen.

De permanente portefeuille afdoen als ‘This time is different’ is niet sterk. Wat ik zou willen zien is: In welk scenario zou de permanente portefeuille er dan niet in slagen uw koopkracht te beschermen? Zolang ik dit scenario niet heb ontdekt geloof ik dat de permanente portefeuille een schitterende oplossing is voor zij die niet wensen te speculeren en geloven dat “Anything can happen. Nothing has to happen”. Want laten we toegeven, dat is de realiteit.

Wel ben ik akkoord met investeerders, speculanten en marktvoorspellers dat bepaalde activa overgewaardeerd zijn en andere ondergewaardeerd. Voor mensen die hier geld aan willen verdienen is het de job van de goeroe om hem te tonen wat is overgewaardeerd en wat ondergewaardeerd.

Ik vind dat Willem met zijn ideale portefeuille echter hierin faalt. Obligaties vervangen met vastgoed is de ene bubbel vervangen met een andere. Het is waarschijnlijk typisch aan de babyboomer generatie dat ze moeilijk afscheid kunnen nemen van hun vastgoed maar Willem zou toch beter moeten weten. Vastgoed is zeer hoog gewaardeerd en zal waarschijnlijk serieus corrigeren. Zelfs indien er een hyperinflatie zou komen zoals hij lijkt te verwachten zal vastgoed enorm dalen in koopkracht waarde. Vraag maar aan Zimbabwe vastgoed speculanten!

Indien hij die obligaties van de permanente portefeuille echt niet ziet zitten, wat begrijpelijk is indien je enkel activa wil kopen met grote kans op stijgen, dan denk ik dat je ze er beter gewoon uitlaat en niet vervangt met vastgoed. Dan heb je 33% aandelen, 33% goud en 33% cash. 9 kansen op 10 geeft dit een aanzienlijk beter resultaat dan vastgoed erbij te betrekken. 33% cash is veel maar indien je gelooft dat obligaties een slechte speculatie zijn dan geloof je dat rentevoeten gaan stijgen. Dat wil zeggen dat cash meer rente zal krijgen indien je voorspelling uitkomt en die 33% cash wel eens zeer lucratief kan worden met Griekse intrestvoeten van 10% terwijl de inflatie zo hoog niet is. Indien er dan een bailout komt is het volledig in orde en krijg je de hoge interest en geen faillissement! Leve de cash!

Dan komen we direct op Willem zijn tweede kritiek op mijn verhaal. Dat grootbanken niet zullen omvallen in België of Nederland. Dat men enkel kleine banken zal laten vallen. Dit klinkt zeer mainstream! Dit is wat elke gefaalde grootbank goeroe voor 2008 lag te verkondigen. Sinds de val van Lehman Brothers durven ze het niet meer zeggen, en terecht! Maar Willem voelt zich geroepen hun rol over te nemen.

Tijdens een kredietcrisis mensen geruststellen dat hun grootbank wel zal blijven bestaan is wel straf. Als ergens de waarheid gezegd mag worden is het daar: dat ook een grootbank plots wel degelijk kan verdwijnen. Dat elkeen er rekening mee dient te houden dat zijn bank plots failliet kan zijn. Dat vind ik het sterkste argument voor goud!

Dat Willem op tv zelf niet ligt te verkondigen ‘pas op: uw grootbank kan ook failliet gaan’, begrijp ik. Hij zou waarschijnlijk niet veel meer uitgenodigd worden. Maar als een andere spreker hiervoor waarschuwt en hij vervolgens gaat zeggen dat het vals alarm is en ze kunnen rekenen op een bailout van de staat en ze rustig mogen blijven zitten bij hun grootbank!?!

Een goud goeroe zou beter moeten weten. De oplossing van deze crisis zijn geen bailouts maar het laten failliet gaan van zij die verlies maken. Het is wenselijk én mogelijk dat hiervoor gekozen wordt. In onze kleine landen hebben we veel te veel grootbanken. Wij kunnen die enorme verliezen niet dragen zonder onze naties te vernielen. Ik hoop maar denk ook dat de kans 1 op 2 is dat de komende jaren wij een echt grootbank faillissement gaan meemaken. 1 wordt gered, de ander niet. Be prepared, just in case!

Voor de rest mijn complimenten voor zijn werk. Willem Middelkoop heeft als één van de weinige de bankencrisis juist voorspeld. Dankzij hem hebben velen al voor 2008 goud gekocht. Ook zeer toegankelijke, aangename en plezante man. Van zijn recente lezing bij fictionaltruth ben ik zeer onder de indruk.

Marc De Mesel
Hoe Uw Koopkracht Behouden

Op het goudevent heeft GoldMoney.com (spaarrekening in goud) me geïnterviewd. Ik heb het over het belang van goud in elke portefeuille. De gevaren van vastgoed, aandelen, obligaties, spaarrekeningen maar ook goud en hoe uw kapitaal degelijk te spreiden. Als toemaatje: de eerste zingende speculator! Enjoy

Wie is Marc De Mesel? Welke economisch klimaten zijn morgen mogelijk en hoe u ertegen te beschermen:

Waarom is alles op een spaarrekening, of alles in vastgoed, of alles in aandelen of obligaties gevaarlijk? Waarom wil je ook altijd wat goud hebben en hoeveel heb je nodig:

Waarom is alles in goud gevaarlijk? Waarom zijn aandelen ook belangrijk? Wat is het nadeel van een degelijke spreiding? Wat is het doel van beleggen:

Is een hoge schuld aangaan verstandig? Zullen we hyperinflatie krijgen of een deflatie:

Goldmoney.com heeft ook interviews met Willem Middelkoop gedaan. Indien je in de toekomst graag hun video’s automatisch ontvangt kan je gratis abonneren op hun kanaal.

Tot slot, nog een bonuslied over de frustraties van beleggen, bankiers en de heerlijke permanente portefeuille:

Het filmpje heb ik begin 2010 gemaakt. Goud schommelde toen rond de € 24.000, en dit was al 2 jaar aan de gang. Sindsdien is goud inderdaad honing geworden! Vandaag, midden 2010, staat goud op +/- €30.000. Sindsdien zijn staatsobligaties ook met +15% gestegen en deze keer ‘was ik mee’! Zakken is alles wat aandelen weer gedaan hebben (-7%) en cash doet voorlopig nog steeds ‘niets voor me goed’ met een interest van 0% terwijl de inflatie lekker verder gaat! De combinatie van de 4 doet het uitmuntend met ongeveer +7% voor de permanente portefeuille op een half jaar.

Van harte dank aan Maarten Verheyen en Tom Lassing voor de uitnodiging op het congres alsook Goldmoney.com voor de prachtige interviews.

Marc De Mesel
Hoe Uw Koopkracht Behouden:

http://www.marcdemesel.be/

Omdat de permanente portefeuille zal falen tijdens een hyperinflatie of een deflatoire collapse had ik een extra oorlogskas aangelegd. Echter, bankbiljetten verliezen te snel waarde tijdens een deflatoire collapse en het volstaat 1/3e van het goud nooit te verkopen om je permanente portefeuille ook hyperinflationproof te maken.

In het artikel ‘Beschermen Tegen Rampscenario’s‘ beschreef ik hoe de permanente portefeuille zou falen tijdens een hyperinflatie doordat je tijdens het balanceren steeds kostbaar goud zou verkopen in ruil voor nieuwe obligaties en cash die aan een snel tempo steeds opnieuw waardeloos zouden worden.

Daarom had ik een oorlogskas aangelegd dat naast de permanente portefeuille ook nog eens goud had dat nooit zou verkocht worden. Indien de permanente portefeuille dan zou falen tijdens een hyperinflatie en al je goud weg zou balanceren dan zou je nog steeds die oorlogskas hebben als backup.

Maar het grote probleem met nog een oorlogskas naast je permanente portefeuille te hebben is dat je dan al direct meer goud aanhoudt dan de permanente portefeuille voorschrijft, in plaats van minimum 25% zit je aan minimum 30%.

Door dat extra goud in je oorlogskas zal je portefeuille niet zo goed presteren tijdens een periode van welvaart. Dit is onaanvaardbaar omdat de permanente portefeuille al geen euforisch resultaten heeft tijdens welvaart omdat het al relatief veel goud (25%) maar relatief weinig aandelen bevat (slechts 25%) in vergelijking met vele andere portefeuilles.

Tijdens periodes van welvaart is een permanente portefeuille dan ook het moeilijkste om vol te houden. En met een oorlogskas erbij maak je dat alleen erger.

Dus een andere oplossing is gewenst. En toen viel mijn frank. Zolang je tijdens een hyperinflatie maar niet blijft balanceren in een zwart gat is alles ok. Je kan dus vandaag een limiet stellen. Bijvoorbeeld van de 25% goud die ik heb ga ik 1/3e nooit verkopen.

Stel bijvoorbeeld dat je vandaag 100 gouden Napoleon munten in je pp hebt. 1/3e ervan zijn 33 Napoleons. Dan leg je vandaag vast dat die 33 Napoleons van uw permanente portefeuille nooit verkocht mogen worden voor balanceerdoeleinden. Al het andere goud, de 66 resterende Napoleons, mogen wel verkocht worden om te balanceren en zodra enkel die 33 Napoleons overblijven dan stop je met balanceren van je permanente portefeuille.

Waarom zeg ik dat je slechts 1/3e van de 25% niet mag verkopen en je dus 2/3e wel mag verkopen? Waarom zoveel en niet meer of minder?

Omdat tijdens een normale bull markt je inderdaad ongeveer 3/4e van die activa verkoopt. Dit was bijvoorbeeld bij goud zo in de jaren 70, alsook bij aandelen in de jaren 80 en 90.

Indien je begin jaren 70, 100 Napoleons had dan had je eind jaren 70 nog slechts 24 Napoleons over door er bijna elk jaar te verkopen:

Ook tijdens de bull markt van aandelen in de jaren 80 en 90 heb je 3/4e van de aandelen verkocht. Je had eind jaren 70, 219 aandelen en eind jaren 90 nog slechts 43 aandelen. Je hebt dus zelfs meer als 3/4e verkocht, namelijk 4/5e.

Maar indien de sterke inflatie van de jaren 70 zou zijn overgesprongen in een hyperinflatie dan had je de 24 Napoleons verder liggen verkopen en was je misschien met 0 Napoleons geëindigd en had je wel heel veel cash en obligaties maar die bleken ook nul waard.

Dus ergens moet je zeggen, stop. En ik denk dat die stop inderdaad bij 4/5e mag liggen. Indien we een jaren 70 scenario krijgen dan zal je comfortabel kunnen blijven balanceren tot je slechts 20 van de 100 Napoleons overhoudt en dan stop je met balanceren.

Echter, je ziet dat sinds de nieuwe bull run in goud sinds 2000 in Amerika er van de 263 Napoleons nog maar 122 over zijn. Ook in Europa zijn van de 100 Napoleons sinds 1999 er 40 Napoleons reeds verkocht de laatste 10 jaar en zijn er nog slechts 60 Napoleons over:

Met andere woorden, we zitten al een eind. Vandaag nog zeggen dat je 4/5e mag verkopen klopt niet want in deze bull run is al 2/5e verkocht (40 van de 100 Napoleons). We mogen dus nog slechts 40 van de resterende 60 Napoleons verkopen, wat gelijk is aan 2/3e. Van je huidige goud mag je dus nog 2/3e verkopen.

Bankbiljetten Buiten

De oorlogskas bezat ook fysieke cash, dollars. Ik geloof echter niet langer dat bankbiljetten aanhouden een noodzakelijke of verstandige zet is. Enkel tijdens een deflatoire collapse zoals in de jaren 30 heeft fysieke cash zin, maar dat was een wereld waar er een goudstandaard was.

Je zou kunnen zeggen dat bankbiljetten in Japan tijdens hun grote deflatie in de jaren 90 een degelijke belegging waren en dat is waar ten opzichte van vastgoed dat toen -50% is gedaald, maar ze hebben toch uw koopkracht doen dalen met -11% terwijl bankbiljetten uitgeleend aan de staat uw koopkracht hebben doen toenemen met +19%, een groot verschil!

Dus zelfs in een grote deflatie in een fiat munt systeem blijkt dat je beter je biljetten kan uitlenen aan de staat.

Meestal, wanneer je een deflatoire collapse krijgt in een wereld met fiat munt, dus wanneer de munt niet langer gekoppeld is aan goud, dan zie je dat samen met de economie, de staat en de banken, die munt zelf ook serieus instort en in sneltempo waarde verliest ten opzichte van goud. Dat was zo onlangs in IJsland 2008, alsook in Argentinië 2002.

In dergelijke crisis is het de kunst van goud beschikbaar te hebben terwijl alle banken vergrendeld zijn. Vervolgens kan je telkens een beetje goud omwisselen in cash dat je direct nodig hebt. De rest laat je in goud want de munt kan nog verder wegzakken. Meer hierover in het boek The Modern Survival Manual: Surviving the Economic Collapse in Argentina.

Schokkend om lezen wat een ernstige financiële crisis kan doen met de maatschappij. Al wordt het zoveel mogelijk uit het nieuws gehouden, voedseltekorten, overvallen en moordpartijen zijn schering en inslag. Zeer leerrijk te lezen wat je allemaal kan doen om dergelijke maatschappelijke crisis heelhuids door te komen. Ik heb hem in één trek uitgelezen, en dat gebeurt niet veel.

De fysieke dollars die ik destijds gekocht had als speculatie en vervolgens in mijn oorlogskas had gestoken omdat ik geloofde dat fysieke cash nuttig was, heb ik vorige week dan ook verkocht en ingeruild voor goud dat ik bij mijn permanente portefeuille heb gevoegd.

Het fysiek zilver dat ik destijds als speculatie gekocht had en vervolgens ook in mijn oorlogskas had gestoken krijg ik niet over mijn hart te verkopen dus dat noem ik voortaan, zoals het hoort, mijn Variabele Portefeuille. Want, het is ook een speculatie.

Een attent lezer kan me erop wijzen dat mijn zin voor risico weer aan het toenemen is. Principieel is het niet van mezelf want als ik me afvraag of ik geld heb dat ik kan riskeren te verliezen dan is het antwoord neen.

Maar foert, ik weiger dat blinkende zilver te verkopen. Wie weet maak ik een voltreffer indien mijn vastgoed versus goud speculatie uitkomt. Even ruw geschat: Vandaag 6 kilo goud voor een huis. Ik hoop op maximum 2 kg goud voor een huis binnen 10-20 jaar. Vandaag 60 kg zilver voor 1 kg goud, ik hoop op maximum 20 kg zilver voor 1 kg goud.

Mijn zilver zou ten opzichte van vastgoed dus 10 keer meer waard kunnen worden. Nu nog een weesgegroetje erbij!

Hier mijn herschikte portefeuille:

Dus, moraal van mijn verhaal:

Bankbiljetten verliezen hun waarde aan 50% per 10 jaar, en dat is in de goede tijden. In de slechte tijden kan het veel sneller gaan en 50% op een jaar worden. Dump uw bankbiljetten dus zo snel mogelijk in je 25% cash van je permanente portefeuille en leen het uit aan de overheid zodat het tenminste iets opbrengt. Vandaag krijg je nauwelijks interest op die 25% cash maar dat kan snel veranderen (Griekenland 6-13% interest).

Fysiek goud aanhouden daarentegen is belangrijk. 25% van de permanente portefeuille is fysiek goud dus je hebt genoeg. Maar je kan je fysiek goud kwijtspelen in een hyperinflatie door het balanceren. Dus leg 1/3e van het goud van je permanente portefeuille apart en verkoop het nooit voor balanceerdoeleinden.

Je kan comfortabel 2/3e van het goud in de permanente portefeuille verkopen voor balanceerdoeleinden maar dan stop je best want dan is er reeds 4/5e van het goud verkocht sinds begin 1999 en is de bull run gelijk aan de jaren 70.

Indien goud nog meer stijgt als in de jaren 70 is het mogelijk dat we naar een hyperinflatie gaan en dus wordt het gevaarlijk te balanceren want je zou al je goud dan wel eens kunnen verliezen aan een zwart gat.

Op het moment dat je stopt met balanceren omdat je geen goud meer hebt om te balanceren stop je ook best met balanceren van de aandelen. Dus zelfs al dien je aandelen te verkopen, je doet het best niet want ook die kan je kwijt spelen aan het zwart gat van obligaties en cash tijdens een hyperinflatie.

Je begint terug met balanceren zodra je goud moet bijkopen door de winst van je aandelen, obligaties of cash. Indien al je obligaties en cash verdwenen zijn in een hyperinflatie en je reeds gestopt was met balanceren, dan begin je terug met balanceren, het verkopen van goud en aandelen en het kopen van obligaties en cash, wanneer er een nieuwe munt wordt uitgegeven.

Ik ben verheugd dat ik kan instemmen met Harry Browne zijn oordeel dat een permanente portefeuille zoals hij het had ontworpen voldeed. Een extra oorlogskas is niet nodig. Fysieke cash is ook niet nodig. Mijn enigste kritiek is dat je moet stoppen met balanceren tijdens een hyperinflatie. Maar dat had hij zelf ook wel kunnen bedenken.

Harry Browne blijft me verbazen hoe mooi hij die permanente portefeuille heeft ontworpen. Het is moeilijk er een gat in te krijgen. Een paar dagen terug heb ik voor het eerst de film ‘The Foutainhead’ gezien. Een oude maar nog steeds boeiende film die het boek van Ayn Rand verfilmt. Het gaat over een architect die niet wil dat mensen zijn ontwerp gaan liggen aanpassen omdat het zo perfect is. Hij is bereid door de hel te gaan en veel geld mis te lopen om zijn visie te kunnen neerzetten, en geen andere of aangepaste.

Bij een gebouw kan je natuurlijk moeilijk uitleggen waarom het zo moet zijn en niet anders. Al zal iemand die er oog voor heeft direct zien of iets niet bij het geheel past. Bij een permanente portefeuille is het net zo. Het zit in elkaar geboetseerd volgens een bepaalde logica waar geen naald tussen te krijgen is. Niets kan weg, niets kan erbij. Harry Browne was de knapste vermogensarchitect die ik ken. Een pareltje is die permanente portefeuille.

Marc De Mesel
Hoe Uw Koopkracht Behouden:
http://www.marcdemesel.be/